Processen Essene voor de schepenbank van Asse tijdens de 18de eeuw.

1701. De 22ste penning voor Essene[1].

Als gevolg van een besluit van de Heeren Staten7 maart 1701 moest Essene voor het setboeck 956 g bijdragen. Om dat bedrag bij elkaar te krijgen, belastten de bedesetters Jan Van Vaerenbergh, Lucas Bruijlant, Daniel Camerman en Anthoon Taelemans elk bunder land, weide, bos, vijvers, de molens, huizen, neringen en ambachten met 2 g. Het overzicht van de belastingen geeft een goed beeld van de sociale toestand in Essene aan het begin van de 18de eeuw. De bedragen zijn uitgedrukt in gulden – stuivers – en oorden.

1. de pastoor 6 – 11 – 0.

2. de eerw. paters van Termuilen 5 – 0 – 0.

3. Peeter? Wambacq 45 – 12 – 1/2, huisgeld 10 – 0, tienden 18 – 0 – 0, lichte tienden 0 – 4 – 1/2, de nering 2 – 10 – 0.

4. Bertel Camermans 42 – 18 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0, tienden 1 – 3 – 0.

5. Jan De Jonge 5 – 7 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

6. Hendrick Van Vaerenbergh 0 – 7 – 0.

7. Franciscus? Wambacq 1 – 19 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0, vrije tienden vrije 0 – 16 – 1/2.

8. Jaspar Van Vaerenbergh 1 – 5 – 0.

9. Guillam Van Vaerenbergh 2 – 7 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

10. Anna Van Vaerenbergh 0 – 16 – 1/2.

11. Lucas Bruijlant 55 – 10 – 0, vrije tienden 3 – 16 – 3/4, huisgeld 0 – 10 – 0.

12. Jan Camerman 2 – 9 – 0, de nering 1 – 10 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

13. De weduwe Jan Rogiers 5 – 10 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

14. Nicolaes Meert 42 – 0 – 0, vrije tienden 0 – 10 – 3/4, huisgeld 0 – 10 – 0.

15. Josijen De ? 7 – 13 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0, vrije tienden 0 – 1 – 1/4.

16. Franciscus Van Der Slachmuelen? 4 – 3 – 1/2, huisgeld 0 – 10 – 0.

17. Jacobus Van Inelgem? 22 – 16 – 1/2, huisgeld 0 – 10 – 0.

18. Nicolaes Daumans 1 – 0 – 0, voor Peeter Cornelis 0 – 9 – 1/2, voor de armen 0 – 10 – 0,  de nering 2 – 0 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

19. Baltesar De Bus 7 – 18 – 1/2, huisgeld 0 – 10 – 0.

20. Gillis De Bus 4 – 5 – 0, de nering 2 – 10 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

21. Franciscus? Verberen 1 – 10 – 1/2, huisgeld 0 – 10 – 0.

22. Franciscus? Carlee 1 – 10 – 3/4, huisgeld 0 – 10 – 0.

23. Peeter Van Den Wijngaert 1 – 8 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

24. Peeter Wilms 3 – 16 – 1/4, huisgeld 0 – 10 – 0.

25. Jacobus De Mey 34 – 12 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0, vrije tienden 1 – 3 – 0.

26. Arnout De Smeth 30 – 14 – 1/2, huisgeld 0 – 10 – 0, vrije tienden 0 – 4 – 1/2.

27. Jan Van Neervelt 8 – 2 – 1/2, huisgeld 0 – 10 – 0, vrije tienden 0 – 4 – 1/2.

28. Weduwe Andries Van Der Straeten 24 – 16 – 1/2, nering 3 – 0 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

29. Merten Wambacq 7 – 2 – 1/2, huisgeld 0 – 10 – 0.

30. Hendrick De Ridder 0 – 7 – 1/2, huisgeld 0 – 10 – 0.

31. Nicolaes Stevens 4 – 2 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

32. De weduwe Melchior Van Den Driessche 3 – 18 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

33. Jan Van Den Broeck 1 – 7 – 1/4, huisgeld 0 – 10 – 0.

34. Peeter Van Den Bossche 2 – 7 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

35. Louis Taeleman 4 – 19 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

36. Geerard Tiron 0 – 10 – 1/2, huisgeld 0 – 10 – 0.

37. Daneel Camerman 3 – 5 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0, vrije tienden 0 – 3 – 1/4, nering 1 – 4 – 0.

38. Franciscus? De Geijnt 1 – 0 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

39. Aert Schellinck 2 – 0 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

40. Gillis De Jonge 0 – 11 – 0, voor Jan Van Den Broeck 0 – 10 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

41. Joos Verberen 0 – 15 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

42. Lucas Jacop 2 – 1 – 1/2, huisgeld 0 – 10 – 0.

43. Joos Van Den Bossche 1 – 11 – 1/2, huisgeld 0 – 10 – 0.

44. Peeter Goosens 42 – 7 – 0, vrije tienden 1 – 19 – 3/4, huisgeld 0 – 10 – 0.

Auwijck.

1. Joos De Gijnt 2 – 1 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

2. De weduwe van Jaecques Van Droogenboeck voor de molen op Avernelle 3 – 15 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

3. Michiel De Cort 4 – 16 – 1/2, huisgeld 0 – 10 – 0.

4. Merten Raese 2 – 9 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0, voor Hendrick De Ridder 1 – 0 – 0.

5. Geerard Van Neervelt 1 – 4 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

6. Weduwe Cornelis De Weese 1 – 8 – 1/4, huisgeld 0 – 10 – 0.

7. Nicolaes Siemons 1 – 11 – 1/2, huisgeld 0 – 10 – 0.

8. Daniel Van Brachem 0 – 12 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

9. Weduwe Hendrick Sterx – 0 – 7 – 0.

10. Jan stevens – 3 – 12 – 0, dezelfde voor de vrije tienden 0 – 3 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

Het landt van Luijck.

1. Gillis Van De Gucht 5 – 15 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

2. Anthoon Taeleman 5 – 11 – 1/4, huisgeld 0 – 10 – 0.

3. Joos de Loose 0 – 12 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

4. Laureijs Arijs 3 – 10 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

5. Merten Pauwels 2 – 16 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

6. Franciscus Rogge 1 – 11 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

7. Jan Steppe 0 – 3 – 1/2, huisgeld 0 – 10 – 0.

8. Weduwe van Carel Pauwels 1 – 2 – 1/2, huisgeld 0 – 10 – 0.

9. Weduwe van Merten Vicerooy 0 – 19 – 1/2, huisgeld 0 – 10 – 0.

10. Michiel Van Den Houte 1 – 19 – 3/4, huisgeld 0 – 10 – 0.

11. Geerard Caemerman 3 – 3 – 0, voor Joos Verberen 0 – 7 – 1/2, huisgeld 0 – 10 – 0.

12. Gillis Coppens 2 – 4 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

13. Weduwe van Michiel Van Cauwenbergh 1 – 12 – 1/2, huisgeld 0 – 10 – 0.

14. Jan De Clerck 2 – 12 – 1/2, huisgeld 0 – 10 – 0.

15. Weduwe Joos De Messemaeker 2 – 15 – 1/2, huisgeld 0 – 10 – 0.

16. Jan De Soeter 1 – 1 – 0.

17. Michiel Lelie 1 – 15 – 1/2, voor Jan Van Den Broeck 0 – 13 – 3/4, huisgeld 0 – 10 – 0.

18. Gillis Van Den Abeele 1 – 17 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

19. Michiel De Jonge 1 – 17 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

Belle.

1. De weduwe Jacques Van Droogenbroeck 48 – 8 – 0, de molen 24 – 0 – 0, de vrije tienden  1 – 18 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

2. Jan De Smeth 1 – 0 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

3. Laurijs Van Mensbrugge 4 – 0 – 0, zijn nering 0 – 18 – 0.

4. Joos Van Der Elst 6 – 16 – 0, vrije tienden 0 – 7 – 1/2, huisgeld 0 – 10 – 0.

5. Jacobus Van Der Elst 6 – 16 – 0, vrije tienden 0 – 7 – 1/2, huisgeld 0 – 10 – 0.

6. Peeter Van Den Steen 0 – 5 – 1/2, huisgeld 0 – 10 – 0.

7. Gillis De Smeth 61 – 15 – 1/4, voor Andries De Vogel 4 – 0 – 0, voor Franciscus Carlee 1 – 0 – 0, vrije tienden 3 – 2 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

8. Peeter Verberen 4 – 2 – 1/2, huisgeld 0 – 10 – 0.

9. Jan Pauwels 0 – 15 – 1/2, huisgeld 0 – 10 – 0.

10. Jan Van Vaerenbergh 58 – 4 – 0, voor de weduwe Jan De Mey 0 – 19 – 1/2, vrije tienden 2 – 4 – 3/4, huisgeld 0 – 10 – 0.

11. Merten Van Den Abbeele 1 – 15 – 1/2, huisgeld 0 – 10 – 0.

12. Weduwe Andries Van Rooyde 2 – 3 – 1/2, huisgeld 0 – 10 – 0.

13. Jan De Mey voor Jan Van Den Broeck 0 – 15 – 1/2.

14. Guillam Van Vaerenbergh 8 – 15 – 1/2, huisgeld 0 – 10 – 0, vrije tienden 0 – 2 – 1/2.

15. Peeter De Baetselier 3 – 14 – 1/2, vrije tienden 0 – 2 – 1/4, huisgeld 0 – 10 – 0.

16. De weduwe Jan De Mey nu 1 – 10 – 3/4.

Doment.

1. De weduwe Gillis Van Onsem 7 – 2 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

2. Laureijs De Moere 9 – 17 – 1/2, huisgeld 0 – 10 – 0.

3. Jacques Vermatten 3 – 0 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

4. Hendrick De Smeth 1 – 12 – 1/2, huisgeld 0 – 10 – 0.

5. Gillis Van Den Wijngaert 3 – 19 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0, nering 0 – 10 – 0.

6. Peeter Van Ransbeeck 1 – 5 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

7. Geerard Schoeman 1 – 15 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

8. Adriaen Van Den Abbeele 1 – 11 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

9. Matheus De Cort 1 – 2 – 1/2, huisgeld 0 – 10 – 0.

10. Gillis Van Neervelt 1 – 11 – 1/2, huisgeld 0 – 10 – 0.

11. Aert De Mey 2 – 9 – 0, huisgeld 0 – 10 – 0.

12. Joos Van ?? 0 – 15 – 0.

(S)uijt Landt?

1. Huijbrecht Van Zanten 2 – 0 – 0.

2. De weduwe Foriany 0 – 7 – 0.

3. Lemenardus Simasse 0 – 11 – 1/2.

4. Alexander Grandony 0 – 18 – 0.

5. De erfgenamen Parijs, nu Jan Van Neervelt 0 – 15 – 0.

6. De erfgenamen Van Bellingen 0 – 10 – 0.

7. De kanunnik Besart 3 – 15 – 0.

8. De huisarmen van Hekelgem 0 – 10 – 0.

9. De huisarmen van Essene 0 – 10 – 0.

10. Mijnheer Kempeneer 5 – 10 – 0.

11. Monsieur ’T Kint tot Aast 1 – 2 – 1/2.

12. Joos Van Den Houte 4 – 16 – 0, vrije tienden 0 – 6 – 0.

13. Peeter Mannaert 4 – 17 – 1/2.

14. Jan Van Vaerenbergh tot Doment 5 – 6 – 1/4.

15. Gillis Van Nieuwenborgh 1 – 10 – 0.

16. Gillis Van De Velde 1 – 19 – 1/2.

17. De heer markies van Asse 5 – 17 – 0.

18. De weduwe Steven Van Mulders 6 – 7 – 0.

19. Het gasthuis van Asse 0 – 13 – 0.

20. Franciscus Van Den Driessche 3 – 0 – 0.

21. Joos Plas 0 – 15 – 0.

22. Peeter De Smeth voor 1 jaar 1 – 0 – 0.

23. Ingel De Pijper, nu Jan Van Vaerenbergh 0 – 10 – 0.

24. Hendrick De Bailliu 3 – 7 – 0.

25. Andries De Vog(h)el 27 – 1 – 0, vrije tienden 1 – 19 – 1/4.

26. Gillis De Klerck 28 – 11 – 1/2, vrije tienden 1 – 19 – 1/4.

27. Steven Van Mulders en Peeter Plas 5 – 5 – 0.

28. Jan Meert 0 – 15 – 0.

29. Merten Sernooi 7 – 9 – 1/2.

30. De weduwe Gillis Van Der Borcht 7 – 13 – 0, vrije tienden 0 – 6 – 0.

31. De weduwe Gillis De Smeth 0 – 12 – 0.

32. Merten Leemans 12 – 11 – 0, vrije tiende  0 – 4 – 1/4.

33. De meier van Erembodegem 1 – 3 – 1/2.

34. Het Godtshuijs van Affligem 59 – 15 – 1/2.

35. De bosmeester 18 – 0 – 0.

36. Joos Eeman 3 – 0 – 0

37. Peeter Vonck 0 – 15 – 0.

38. Jan Schoon 0 – 18 – 0.

39. Philips Frans 5 – 0 – 0.

40. Michiel Clauwert 0 – 15 – 0, en voor de helft van Den Belle Koijemeers 8 – 13 – 0.

41. Andries Sophie voor de wederhelft 8 – 13 – 0.

42. Merten Van Den Driessche 0 – 10 – 1/4.

43. Michiel Cornelis 1 – 17 – 0.

44. Peeter De Mey 0 – 10 – 0.

45. Jan Van Nieuwenborgh 1 – 4 – 0.

46. Gillam Janssens 0 – 9 – 1/2.

47. De meier des Godtshuijs van Affligem 38 – 2 – 1/2, vrije tienden 2 – 4 – 1/2.

48. Peeter Seghers 1 – 5 – 0.

49. Peeter Cornelis 0 – 14 – 0.

50. Michiel Vermoesen 2 – 9 – 0.

51. De erfgenamen Gillis De Bailliu 0 – 10 – 0.

52. De erfgenamen Franciscus Wambacq 1 – 19 –  1/2.

53. Sieur ? De Coninck 1 – 16 – 0.

54. Sieur Anthoon ?? 4 – 10 – 0.

55. Joos De Clerck voor twee derden van de tienden op Doment 2 – 10 – 0.

56. De heer pastoor van Meldert voor een derde van de voorschreven tienden op Doment 1 – 5 – 0.

57. Jan De Vis 0 10 – 0.

58. Jan Verberen 0 – 10 – 0.

59. Adriaen Carpentier 3 – 2 – 3/4.

60. Marie De Paepe 0 – 19 – 1/2.

Aldus gedaen, geresolveerd, geset ende gepoint op 13de maart 1701 door Jan Van Vaerenbergh, Lucas Bruijlant, Daneel Camerman en Anthoon Taeleman bedesetters der parochie van Essene. Quod attestor Gillis De Smeth 1701.

Besluit.

De bedesetters deelden Essene in 5 wijken in: Dorp (naam niet vermeld), Auwijck, Land van Luijck, Belle en Doment.

In 1701 werden 161 personen belast voor hun bezittingen in Essene waarvan er 60 niet in Essene woonden. We mogen veronderstellen dat er 101 gezinnen waren. Daarvan betaalden er 85 huisgeld en 40 moesten meer dan 5 gulden bijdragen. 17 inwoners waren welstellend en 5 onder hen betaalden voor anderen. Van 6 wordt vermeld dat ze een nering hadden.

1701. Twee percelen onterecht verkocht[2]?

Op 21 juni 1701 behandelden de schepenen een klacht van Hendrick De Mesmaecker van Sint-Martens-Bodegem tegen Peeter Wambacq. Via zijn vrouw was Hendrick in het bezit gekomen van twee percelen waarvan nu bleek dat Peeter Wambacq en zijn mede-erfgenamen van Michiel Wambacq die ten onrechte had verkocht. Dat was althans de mening van Hendrick. Volgens Peeter Wambacq waren de percelen belast met een erfelijke rente van 18 g 15 st en was in 1694 die rente al meerdere jaren niet betaald. Met toestemming van de schepenbank had hij de stukken openbaar verkocht. Hendrick betwistte de erfelijke rente en hij vroeg de schepenen dat Peeter Wambacq aan hen de nodige bewijzen zou voorleggen. De schepenen gingen in op zijn verzoek.

1703. Handelde Gillis Van den Wijngaerde te voorbarig[3]?

Gillis Van den Wijngaerde liet als collecteur twee koeien van Sebastiaan Van Aelter in beslag nemen. Hij bracht ze naar de stal van Peeter Goosens en verkocht ze. Volgens Jan De Clercq en de andere bedesetters trad Gillis geheel eigenmachtig en zonder hun akkoord op. Gillis  diende daarop een klacht in tegen de andere bedesetters.

Gillis kreeg ook nog een conflict met Nicolaes Kieckens van Hekelgem. Die verzocht de schepenen om hem vrij te stellen van het omstellingsboek gezien van grote nood. De schepenen gingen in op het verzoek op 27 mei 1703.

1705. Peeter Wambacq moet toch betalen[4].

In 1702 diende Peeter Wambacq een klacht in tegen Joanna ’t Sas, de weduwe van Gillis De Smeth, en haar overleden zoon Peeter, collecteur van Essene. Wambacq ging niet akkoord met de hem opgelegde sommen die hij voor 1700 tot 1702 moest betalen, namelijk  21 g 5 ½ st, 4 g 3 st 1 o en 4 g 9 st 1 o. Daarop diende Joanna een klacht in tegen Peeter Wambacq. De schepenen vroegen het advies van de Raad van Brabant en die verwierp de argumenten die meester Adriani voor Peeter Wambacq had ingediend.

1705. Verpachten van vaege gronden[5].

Met toestemming van de schepenen wilden de bedesetters enkele ongecultiveerde onroerende goederen verpachten om de opgelegde penningen aan de Staten van Brabant te kunnen betalen. Als voorwaarden stelden ze dat het om een termijn van drie jaar ging, dat de huurder geen verbeteringen of schade door legers aangericht, mag aanrekenen op het einde van zijn pacht en de vruchten die na half oogst nog op de velden staan, moet hij aankopen. Het ging om de volgende goederen:

– een hofstede toebehorend aan de weduwe Franciscus Charles, groot 1 d 13 r, toegewezen aan Franciscus Slachmolen voor 6 – 0 – 0. Borg Guilliam Van Varenbergh.

– een hofstede gelegen op de Groote Capelle, groot 85 r, toegewezen aan Daniel Camermans voor 1 – 11 – 0. Borg ? Camermans.

– een land groot 3 d 50 r op het Trommelvelt,  toegewezen aan ? Camermans voor 2 – 0 – 0. Borg Daniel Camermans.

– nog een veld groot 83 r gelegen op Den Belderdael op den Exterenbergh”, toegewezen aan Lucas Bruijlants, onkostenvrij voor 0 – 15 – 0.

– nog een veld groot 1 d op Den Meuter, toegewezen aan Jan De Clerck voor 0 – 10 – 0.

– een veld groot ontrent 1 d toebehorend aan Jan De Meije op het Trommelvelt toegewezen aan Jan Camermans voor 2 – 8 – 0. Borg Carel Rogiers.

Verhuurd op 20 april 1704 ter presentie van Guilliam Van Varenbergh, Bartholomeus Camermans, Jacobus Van Der Elst en Franciscus Van Der Put,  bedesetters en Gillis De Smeth, Jan Camermans en andere gementenaren.

1704. Lijst van de paarden te Essene[6].

Op 22  oktober 1704 werden de paarden te Essene geteld. Alleen de grotere boeren hadden 1 of meer paarden die ze ook gebruikten om bij de kleine boeren het zware veldwerk te doen zoals ploegen, de oogst binnen halen enz.:

– Francis Wambacq: een zwarte ruin oud 3 jaar.

– ? Camermans een zwarte ruin oud 6 jaar, een bruine merrie oud 8 jaar, een zwarte ruin oud 13 jaer, nog een rode merrie oud 10 jaar: 4 paarden.

– Peeter Wamback een grijze ruin oud 10 jaar, een rode ruin oud 20 jaer, een rode ruin 13 jaar, een bruine merrie oud 7 jaar: 4 paarden.

– Niclaes Meert een vosse ruin oud 19 jaar, item een rode blesmerrie oud 10 jaar: 2 paarden.

– Judocus Van Vaerenbergh een bruine ruin oud 3 jaar, een zwarte merrie oud 5 jaar: 2 paarden.

– Jacobus De Mey een kleine rode ruin oud 3 jaar, een bruine blinde merrie oud 13 jaar: 2 paarden.

– Art De Smeth een bruine merrie oud 9 jaar, een zwart-bruine ruin oud 3 jaar: 2 paarden.

– Andries Van Der Straeten een grijze hengst oud 10 jaar, een zwarte merrie oud 10 jaar,  een zwarte merrie oud 5 jaar: 3 paarden.

– De weduwe Jacobus Van Droogenbroeck een bruine ruijn van 3 jaar met een bles op het hoofd, een zwarte ruin met een ster op het hoofd oud 9 jaar, een zwarte merrie oud 5 jaar, een grijze ruin oud 16 jaar, nog een zwarte merrie van 18 jaar met een ster op het hoofd: 5 paarden.

– Gillis De Smeth een zwarte hengst oud 13 jaar, een zwarte ruin van 10 jaar, nog een vosse ruin van 3 jaar, nog een zwarte ruin van 3 jaar, nog een vosse merrie van vijf jaar: 5 paarden.

– Jan Van Vaerenbergh een zwarte merrie oud 10 jaar, nog een zwarte merrie van 9 jaar,  een zwarte ruin van 3 jaar, een zwarte merrie van 3 jaar: 4 paarden.

– Peeter Goossens een rode hengst oud 8 jaar, nog een bonte merrie van 3 jaar: 2 paarden.

– Judocus Van Onchem een bleszwarte ruin oud 15 jaar: 1 paard.

– Jacobus Van Der Elst een zwarte merrie van 16 jaar, nog een grijze merrie van 14 jaar: 2 paarden.

Totaal 43 paarden.

1705. Lijst van de goederen die paalden aan of gebruikt werden voor de nieuwen casseijewegh[7].

De goederen worden aangegeven in bunder – dagwand – roeden.

– Andries De Vogel op de Nieuwenboschcauter: 0 – 0 – 29.

– idem land met wit koren: 0 – 0 – 32.

– idem haver: 0 – 0 – 33

– idem tarwe op ’hetzelfde veld: 0 – 1 – 14.

– idem op hetzelfde veld tarwe:  0 – 0 – 53 1/2.

– idem op hetzelfde veld tarwe: 0 – 0 – 30.

– idem op Den Nieuwenboschcauter: 0 – 0 – 6.

Totaal voor Andries De Vogel[8]: 0 – 2 – 97 1/2.

-Gillis De Clerck op dezelfde Nieuwenboschcauter: 0 – 0 – 82.

– idem klavere:  0 – 0 – 54

– idem braakland: – 0 – 0 – 40.

– idem gerst: 0 – 0 – 40.

– idem haver: 0 – 0 – 43.

Totaal voor Gillis De Clerck :0 – 3 – 1.

– Joos Van Den Houte op dezelfde Nieuwenboschcauter tarwe: 0 – 0 – 44.

– Het Godtshuijs van Afflighem op Den Meirtelinckbosch en de vijverdam samen: 0 – 0 – 69.

Totaal voor de parochie van Essene: 1 – 3 – 11 1/2.

Actum 10de januari anno 1705. Qquod attestor als gezworen landmeter Joos De Deken.

1706. Begijn Joanna Maria Wambacq eist betaling van verkocht hout[9].

Jan Stevens kocht voor 8 g hout van Joanna Maria Wambacq, begijn in het Groot Begijnhof te Brussel. Op 1 november 1705 liet zij haar advocaat Crick een klacht indienen bij de schepenen tegen Jan Stevens. Die was duidelijk niet zinnens te betalen of kon het niet want hij noch zijn advocaat Adriani verschenen na de drie dagvaardingen voor de schepenen. Op 20 januari veroordeelden de schepenen hem tot de betaling van 18 g 1 st waarvan 8 g voor het begijntje.

1708. Nicolaes Meert tegen de Kerk van Essene[10].

Op 8 januari 1688 ontving Nicolaes Meert 100 g van Carel Steppe, de rentmeester van de Kerk. Francis Van Slachmolen stelde de akte op in tegenwoordigheid van pastoor Martinus Polspoel en Gillis De Bus, de armenmeester. Jan Van den Mael van Teralfene stelde zich borg. Volgens de akte moest Nicolaes de geleende som hetzelfde jaar met Bamis teruggeven, maar dat deed hij niet. Het geschil geraakte niet opgelost tot de schepenen Nicolaes op 2 mei 1708 veroordeelden tot betaling van de geleende som en de proceskosten.

1710. Van wie was de hofstede[11]?

In 1682 kwam Gerard Van Vaerenbergh in het bezit van een hofstede  met huis, groot 140 r, gelegen in Essene op Den Biesendriessche, palend aan de straat, meester Gillis De Witte en de erfgenamen Wellens. Gerard kocht de hoeve niet, hij moest jaarlijks de grondcijns van 29 st 1 pleck aan de abdij betalen, een rente van 12 g aan de paters jezuïeten van Leuven en 2 g aan de Kerk van Essene. Gerard was getrouwd met Elisabeth Verhoeven en zij hadden drie kinderen:

1. Anna, gedoopt te Essene op 26 november 1681.

2. Joannes, gedoopt teEssene op 2 oktober 1685.

3. Petrus, gedoopt te Essene op 9 februari 1687.

Gerard stierf op donderdag 4 maart 1688 en zijn vrouw Elisabeth overleed op vrijdag 6 februari 1693. Zij was na de dood van haar man hertrouwd met Joannes De Loose. Hun kleine kinderen konden onmogelijk op de hoeve blijven wonen. Hun voogd, Nicolaes Stevens en de familileden Jan Verhoeven, Gerard Verhoeven en Adriaan De Ridder verkregen op 17 augustus 1694 van de drossaard en de schepenen van Asse de toestemming om de hofstede over te dragen aan Anthoon Taelman en Elisabeth Steppe. Antonius trouwde op dinsdag 25 november 1692 in Essene met Elisabeth Steppe, 29 jaar oud. Zij is gedoopt op maandag 28 mei 1663 in Essene en overleed op zaterdag 3 maart 1736 in Essene, 72 jaar oud. Antonius overleed op vrijdag 6 juni 1710 in Essene. De akte van de overdracht werd opgesteld door meier Gillis Robijns en de schepenen Peeter Geerstman, Nicolaes Meert en Guilliam De Baetselier van de Affligemse schepenbank op 24 december 1796. Ook hier werd geen koopsom betaald, maar moesten Antonius en Elisabeth de grondcijns en de renten overnemen.

In 1710 betwistte Peeter, de jongste zoon van Gerard, de wettelijkheid van de overdracht van de hofstede aan Anthoon Taelman. Hij stelde dat de hoeve aan hem toekwam als erfenis van zijn ouders. Hij argumenteerde dat de hofstede meer waard was dan wat er voor als lasten werd betaald. Bovendien was de overdracht gebeurd zonder kerkgebod en zonder een openbare aanbesteding. De personen die er verantwoordelijk voor waren, behoorden allen tot de familie van Elisabeth Verhoeven. Van de kant van zijn vader was daar niemand bij betrokken geweest. De weduwe van de inmiddels overleden Antonius, Elisabeth Steppe betoogde dat de overdracht was gebeurd met de goedkeuring van de drossaard en de schepenen. Zij hadden ook al een nieuw huis op de site gebouwd.

De schepenen van Asse stonden voor een aartsmoeilijke opdracht. Zij moesten bepalen wie de wettelijke eigenaar van de hofstede was. Hun vonnis ontbreekt echter in het document.

1717. Brief aan de aartsbisschop[12].

In een schrijven aan aartsbisschop Thomas d’ Alsace, tevens de 35ste abt van Affligem, vroegen de bedesetters van Essene de toelating om een stuk land te verkopen. Het ging om een perceel van 2 d 8 r op het Trommelveld dat paalde aan de goederen van de raadsheer Caloma, Peeter Van den Weijenbergh, de weduwe Steelant en de weduwe Peeter Wambacq. Het was belast met een jaargetijde van 4 g voor de zielenrust van de niet bij naam genoemde fondateur. Het geld moest aan de pastoor worden overhandigd die het ook mocht gebruiken om de koster te vergoeden en voor de kerk.

De erfgenamen van de fondateur hadden al 25 of 30 jaar de grond niet meer gebruikt. Het gevolg was dat de lasten niet werden betaald en het jaargetijde niet gecelebreerd. De officier had al meerdere pogingen ondernomen om een huurder te vinden, maar door de slechte ligging was dat niet gelukt. Daarom wilden ze nu het perceel verkopen. Op 11 mei 1717 antwoordde de aartsbisschop dat hij het advies van de pastoor wou vernemen. Die ging akkoord met de verkoop en op 24 juni volgde de toestemming. Na meerdere biedingen van Peeter De Ridder en Jan Leemans kon Franchois Wambacq op 28 juni 1717 het perceel kopen.

1720. Stiekem hout kappen[13].

In augustus 1719 was Judocus De Bailliu bezig met onkruid te wieden op de Pillewijweide toen hij hoorde dat er in het bos van raadsheer Caloma iemand hout aan het kappen was. Hij

ging kijken en zag dat Geeraert Verbeeren[14] schaarhout van 5 jaar hout afkapte. Hij beval Geeraert om onmiddellijk te stoppen want zijn vader was de boswachter. Meteen riep hij zijn broer om hem te helpen om Geeraert naar de hoofddrossaard te leiden. Die maakte zich snel uit de voeten en Judocus bracht de hoofddrossaard op de hoogte van het gebeuren. Op 6 februari 1720 legde hij zijn getuigenis af bij schepen Clauwaert.

1720. Hofstede 15 r te groot[15].

De weduwe van Nicolaes Dauman had van haar vader Joos Van Vaerenbergh de hofstede Den Creckelen Driessche geërfd. De hoeve paalde aan haar eigen goederen, aan Lucas Geerstman, de straat en Adriaen De Ridder. Zij was 1 ½ d groot. In 1720 liet zij door de gezworen landmeter Joos De Deken haar hoeve en die van haar buur, de weduwe Van Hendrick De Ridder, opnieuw opmeten. Wat bleek? Haar hofstede telde nu 15 r minder en die van de buurvrouw 15 r meer. Zij richtte zich tot de schepenen met de vraag de weduwe van Hendrick De Ridder te verplichten tot teruggave van de 15 r.

1722. De paardensmid kwam zijn verbintenissen niet na[16].

Op 11 februari 1708 leende Steven Raes, meester paardensmid uit Asbeek, 50 g aan een rente van 6,25% met de belofte om het bedrag binnen de drie jaar terug te geven. De leengevers waren Adriaen Van Damme en Petronella Lenoir. Als pand stelde hij al zijn bezittingen ter beschikking. In 1722 bleek dat Steven zich aan geen enkele overeenkomst had gehouden. Hij werd op 19 september 1722 door de schepenen veroordeeld tot directe inlossing van het geleende bedrag en de betaling van de proceskosten.

1727. Vechtpartij bij Jacobus De Bus[17].

Op 26 juni 1727 ondervroegen schepen J. La Hoese en de poorters Gommaert Verloes en Peeter Ledeghen in opdracht van de hoofddrossaard enkele getuigen van de vechtpartij van 24 juni in en aan de herberg van Jacobus De Bus. De 30-jarige Peeter Bruijlant kwam als eerste aan de beurt. Toen hij die dag omstreeks 8 u. ’s avonds bij Jacobus De Bus binnen ging, hoorde hij heel wat tumult dat uit de keuken kwam. Hij zag daar heel wat volk: Jacobus De Bus, Hendrick Camermans, Peeter Wambacq, Adriaen Vermeiren, Judocus Van Varenbergh, Steven De Bus, Arnoult De Smet en Aert Wauters. Peeter Wambacq, zoon van Arnout, en Steven De Bus bloedden uit hun mond en neus. Een woedende en vloekende Hendrick Camermans hoorde hij tegen Adriaen Vermeiren zeggen: Adriaen gij hond, ick sal u hebben, ist vandaegh niet soos al het morgen ofte overmorgen sijn, gij moet evenwel van mijne handen sterve. Peeter Bruijlant begreep dat er werd gevochten en ging naar een andere kamer. Later vernam hij dat de vrouw en de zoon van Carel Steppe op straat met Peeter Wambacq waren slaags geraakt.

Franciscus Van Varenbergh, zoon van Guillelmus en Elisabeth Van Den Abbeele, 24 jaar, verklaarde dat hij op die 24ste juni in de keuken van Jacobus De Bus Hendrick Camermans, Peeter Wambacq, Steven De Bus, Adriaen Vermeiren, Jacobus De Bus zelf en nog  anderen zag staan. Steven De Bus bloedde uit zijn mond. Hij vroeg hem: Steven wat hebt gij dat gij soo bloedt. Steven antwoordde: sij commen mij daer stommelincx te slaen. Onmiddellijk greep hij Peeter Wambacq vast en sloeg hem met zijn vuist. Peeter verweerde zich en het draaide uit op een zware vechtpartij. Franciscus trachtte Camermans te kalmeren en waarschuwde hem dat de jonge mannen hem wel blauw konden slaan. Camermans antwoordde al schreeuwend en vloekend: ick en geve om hun niet nochte en hebbe met hun niet van doen. Daaropging hij de straat op gevolgd door Wambacq die met de vrouw en de zoon van  Carel Steppe begon te vechten. Ze sloegen zo hard op elkaar dat er bloed vloeide. Franciscus is dan maar vertrokken.

Jacobus De Bus, omtrent 28 jaar, hoorde die avond in zijn keuken Hendrick Camermans vragen: wie heeft hier mijne vrouwe vuijtgestooten? Niemand antwoordde en Camermans viel uit tegen Adriaen Vermeiren gij blixem off gij donder, gij hebt het gedaen. Hij haalde meteen uit naar Vermeiren die op de grond viel. Peeter Wambacq trok Vermeiren weg van Camermans, maar die hield niet op. Ze bleven vechten. Toen Wambacq nog eens tussenbeide wou komen, weerhield Steven De Bus hem met het gevolg dat Wambacq zich tegen De Bus keerde en er een nieuwe hevige vechtpartij ontstond. Jacobus kon ze na korte tijd uit elkaar halen. Camermans echter wist van geen ophouden en riep Steven De Bus om naar buiten te komen. Die zou dat gedaan hebben, maar Jacobus en zijn moeder konden dat beletten. Het vervolg van Jacobus getuigenis is onleesbaar.

Adriaen Vermeiren, zoon van Jan, 25 jaar, en Steven De Bus[18], zoon van Balthazar, oud omtrent 24 jaar, zaten die avond bij Jacobus De Bus wat bier te drinken. Zij bevestigden de verklaring van Jacobus De Bus

Catharina De Mol, devrouwvan Jacobus De Bus, oud omtrent 27 jaar, verklaarde dat zij die avond alles heeft gezien wat er bij haar thuis is voorgevallen en waarvan haar man al een juiste verklaring heeft afgelegd.

Peeter Slaghmolder, omtrent 32 jaar,  stond op 24 juni om 8 u ’s avonds op straat aan de gevel van het huis van Pauwel De Meersman samen met Peeter Wambacq. Carel Steppe met zijn vrouw en hun zoon kwamen tot bij Peeter Wambacq. Zij kregen ruzie en Carel Steppe sloeg Wambacq in zo hard in zijn gezicht dat hij veel bloed verloor. Wambacq trachtte zich te verweren, maar de vrouw en de zoon van Carel Steppe begonnen ook  te slaan en met zijn haar te trekken, wat de naderbij gekomen Peeter Stevens, zoon van  Peeters, ook deed. Korte tijd later stopte het vechten. Guillielmus Van Varenbergh,  57 jaar, legde zezelfde getuigenis af.

Jan Rogiers, zoon van Cornelis, oud omrent 37 jaar, was bij Jacobus De Bus met onder andere Adriaen Vermeiren en Hendrick Camermans die tegen Vermeiren zei: Dit is den donder die ick hebben moet. Waerom hebdij mijne vrouwe vuijt den huijse gestooten?  Onmiddellijk vielen ze elkaar aan waarop Jan snel vertrok.

Arnoult De Smet, omtrent 56 jaar, was ook die avond in een kamer van Jacobus De Bus. In de keuken was er gekrakeel en het geluid van vechtenden. Hij is in de kamer blijven zitten tot het gevecht ten einde was. Toen hij dan in de keuken kwam, zag hij dat Steven De Bus en Peeter Wambacq bloed in hun gezicht en op hun jassen hadden. Hij vroeg  aan De Bus: wel jonghen wat hebt gij gedaen dat gij soo bebloed sijt? De Bus antwoordde dat ze hem flink hadden aangepakt. Arnoult is dan weggegaan.

1728. Over een gestolen bijenkorf[19].

De hoofddrossaard van het Land van Asse vroeg de schepenen Joannes Van den Bossche en Martinus Linthout een onderzoek in te stellen naar een gestolen bijenkorf. Op 27 juni ondervroegen de schepenen enkele getuigen.

Peeter Camermans, zoon van Jan en 27 jaar, vertelde de schepenen dat in de nacht van 12 juni 1728 een van zijn drie bijenkorven was gestolen. Op 20 juni vertrouwde Gillis De Valck hem toe dat hij wist waar zijn gestolen korf was terecht gekomen. Hij was zelfs bereid hem te tonen waar ze stond. Met officier Jan Rogiers en Jan Van den Bossche, zoon van Peeter en Gillis ging Peeter Camermans naar het huis van Hendrick Van Droogenbroeck in Ter Linden, een gehucht van Asse. Daar zag Peeter zijn korf staan. Hij sprak Hendrick Van Droogenbroeck daarover aan en die antwoordde hem, zij het na eerste weigeringen, dat Judocus Verbeiren, de zoon van Jan, hem op 11 juni aanbood hem een korf te brengen voor 2 g 16 st. Die korf, zo zei jij, was van zijn vader en stond bij Peeter Camermans die nog twee andere korven had. Hendrick ging akkoord om 2 g 8 st te betalen. Daarmee was Judocus erg opgezet want daarmee had hij een tweelinck gevangen. Hij had een korf en dat was buiten weten van zijn vader. Peeter Camermans ontkende ten stelligste dat de korf van Judocus vader was. Enkele dagen later kwam de vader van Judocus aan Peeter vragen wat hij van plan was in verband met de diefstel. Peeter antwoordde dat de zaak in handen van het gerecht was. Op 21 juni was er in het huis van Carel Rogiers een vergadering met  Hendrick Louis, Guillam Van den Houte en Jan De proest. Toen Peeter daar passeerde, stelde Hendrick Louis hem voor hem een pattacon te geven in ruil voor het stoppen van de vervolging. Peeter weigerde. Voor hem was het duidelijk: wie de korf had gestolen, moest ze ook terug brengen.

Jan Van Den Bossche,  werkman en kossaard, zoon van  Peeter, oud omtrent 47 jaar,  verklaarde dat hij op de 20 juni bij Peeter Camermans was  toen Gillis De Valck toekwam en zei dat hij wist waar zijn gestolen bijenkorf was en dat hij bereid was om te tonen waar ze stond. Met Gillis De Valck en Carel Rogiers ging Peeter naar het huis van Van Droogenbroeck in Ter Linden te Asse. Daar gekomen vonden ze de korf die Jan voor Peeter had gemaakt. Van Droogenbroeck vertelde dat al op 11 juni Judocus Verbeiren hem een bijenkast wou bezorgen voor  2 g 16 st. Ze stond bij Peeter Camerman, was eigenlijk de helft van een grotere korf van zijn vader die hij in twee had gesplitst. Toen Judocus met de korf  kwam, woog die geen 30 pond zoals hij beweerde en Hendrick bood hem 2 g 8 st. Judocus aanvaardde het bod.  Peeter Camermans wist dat Jan Verbeiren  al meerdere jaren geen bijen meer had.

Gillis De Valck, zoon vanHendrick, kossaard, geboortig van Asse en wonend in Ter Linden, oud omtrent de 40 jaar, werkte op 21 juni met Judocus Verbeiren en anderen in dienst van sieur Innis op zijn goed gelegen onder Asse. Aan Judocus Verbeiren vroeg hij of het waar was wat men vertelde, namelijk dat hij een bijenkorf van Peeter Wambacq had gestolen. Judocus antwoordde dat hij de biienkorf aan Van Droogenbroeck had geleverd.

Gillis Van Stichel, zoon van Christoffel, geboortig en inwoner van Asse in het gehucht Koutertaverent, oud omtrent 30 jaar, was op 12 juni bij Hendrick Van Droogenbroeck ‘s morgens tussen  vijf en zes uur. Daar zag hij Judocus Verbeiren die er een korf met biien bracht. De korf stak in een zak en woog niet zo zwaar als hij beweerde. Van Droogenbroeck zei dat hij de bijenkorf aan zijn zoon had verkocht.

Op 12 juli zetten de schepenen Joannes Van den Bossche en peeter Verleijsen de ondervraging van getuigen voort met Peeter Cammermans. Hij was een zoon van Jan en latten capper van beroep. Hij vertelde de schepenen dat hij de bijenkorf herkende aan de letters die hij in een clijn houte spaenten had gesneden: P.C.M. De lat stak vooraan in de korf en hij toonde die aan de griffier Robijns en de schepenen.

Op 7 september kwam de laatste getuige aan het woord bij de schepenen Joannes Van den Bossche, Linthout, Voghel en Van Humbeeck. Carel Rogiers, officier van het Land van Asse, geboortig van Essene, oud omtrent 50 jaarwerd op 20 1728 geroepen door Peeter Camermans om met hem naar zijn huis te gaan. Daar zat Gillis De Valck die verklaarde dat hij wist waar de gestolen bijenkorf was en dat hij hen naar die plaats zou leiden. Samen met Camermans, Gillis De Valck en Jan Van Den Bossche, zoon van  Peeter, gingen ze naar het  huis van Hendrick Van Droogenbroeck in het gehucht Ter Linden. In een hal zag Camermans zijn bijenkorf staan. Als bewijs trok hij een spaander uit de korf waarop zijn naam stond. Dan gingen ze naar het huis van Van Droogenbroeck. Op de vraag waar hij die korf had gehaald, antwoordde Hendrick van Judocus Verbeiren die de korf had gebracht. Al op 11 juni had hij hem al een bijenkorf van 30 pond beloofd voor de som van 2 g 16 st. Judocus Verbeiren had hem ook verteld dat de bijenkorf in de hal van Peeter Camermans stond met nog 2 andere. Hij zou de zwaarste nemen. Toen Judocus met de korf met bijen aan zijn deur stond, wou hij geen 2 g 16 st geven omdat ze geen 30 pond woog. Uiteindelijk kwamen ze overeen dat Van Droogenbroeck 2 g 8 st zou betalen. Judocus voegde er nog aan toe dat het een korf van zijn vader was die hij bij Camermans had gezet buiten weten van zijn vader en hij verbood hem daarover iets aan zijn vader te zeggen.

1734. Peeter Wambacq beledigt de tiendensteker[20].

Op 7 juli 1733 tussen 7 en 8 u. ’s morgens was Carel Rogiers als tiendensteker aan het werk op een veld van Peeter Wambacq[21] nabij het huis van Anthoon De Bois. Peeter Wambacq daagde plots op en woedend riep hij Carel toe: gij mordiuschen voleur hoe heb gij daer mijn graen verthient. Carel Jan De Bois, zoon van Anthoon en Petronella Rogiers keken verbaasd toe. Carel antwoordde: hebbe ick u graen qualijck verthient doet u clachten tot Assche bij mijne overheijt, Hij herinnerde Peeter eraan dat hij ook tiendensteker was geweest.  Omwille van de belediging diende Carel een klacht in tegen Peeter Wambacq op 18 augustus1733.

Hoofddrossaard Joannes Emanuel Loovens verzocht de schepen Joannes Van den Bossche en Jan Van Assche om de getuigen van het voorval te ondervragen. Dat gebeurde op 16 februari 1734. Carel Rogiers, officier van Essene, 56 jaar, herhaalde wat hij al in zijn klacht had vermeld. Peeternella Rogiers, vrouw van Jacobus Bijs, omtrent 44 jaar, kon de woordenwisseling tussen Peeter Wambacq en Carel Rogiers  herhalen. Jan De Bois, 16 jaar, zei dat hij de twee mannen had horen kijven zonder precies te weten wat ze hebben gezegd.

1734. Vandalisme in een hopveld[22].

Daniël Camermans, zoon van Michiel, 19 jaar, dienstbode bij pachter Jan Plas te Hekelgem, was op de avond van 22 augustus 1734 in de herberg van Peeter Camermans toen Carel Van Belle binnenkwam en Peeter waarschuwde dat er enkele mannen bezig waren de hopstaken van zijn hopveld in stukken te breken. Peeter vertrok onmiddellijk gevolgd door Daniël. Aan een van de mannen vroeg Peeter waarom ze zijn staken vernielden. Die ontkende ook maar een staak te hebben gebroken. Hij stelde dezelfde vraag aan een tweede persoon en greep die bij zijn hals en sloeg hem met zijn vuist in het gezicht. Daniël kende die twee mannen niet, wel de derde, namelijk Jacobus Van Belle, dienstbode bij de weduwe Van der Heijden in Sint-Katharina-Lombeek Toen sloeg een van de drie met een stok zo hard op zijn hoofd dat hij bewusteloos op de grond viel. Bij bewustzijn gekomen ging hij terug naar de herberg van Peeter Camermans. Die verklaring legde Daniël af bij de schepenen Peeter Verleijsen en Jacobus Meert op 26 augustus 1734. Die onderzochten het vandalisme op vraag van hoofddrossaard Loovens.

Als tweede getuige verscheen Peeter Franciscus Le Touche,  meester chirurgijn uit Ternat.  Hij werd op  22 augustus 1734  ‘s nachts tussen twaalf en één uur door twee mannen naar het huis van  de gekwetste Peeter Camermans geroepen.  Hij stelde bij Peeter een vleeswonde vast boven het linkeroog dat maar na drie dagen weer open ging. Hij had ook een bloeduitstorting aan de rechterelleboog. Die rechterarm kon Peeter vijf dagen niet gebruiken. Op zijn rug had hij ook vier of vijf bloeduitstortingen en hij was geheel blauw geslagen.

Carel Van Belle, geboortig van Sint-Katharina-Lombeek en inwoner van Essene, een kossaaard van omtrent 35 jaar, was op 22 augustus 1734 in het huis van Peeter Camerman  en vernam er dat in zijn hoplochting enige personen de hopstaken vernielden. Hij vertelde dat direct aan Peeter uit eene gebuersaemheijt en opdat hij niet meer schade zou leiden. Camermans vertrok naar zijn hopveld hij is hem gevolgd. Ze stonden enige tijd te luisteren om te horen waar de vandalen waren toen hij Jacobus Van Belle en Laureijs De Wever, zoon van Jan, dienstbode bij Jan Cranom in Ternat zag toekomen. Er ontstond over de gebroken staken een discussie tussen Peeter Camerman en Jasper Van Der Slaghmolen die ontaardde in een handgemeen. De drie mannen sloegen met hun stokken. Carel, die vreesde dat het tot een vechten zou komen, had zich eerder al verstopt, maar hij hoorde de slagen tot waar hij stond. Na het gevecht ging hij naar het huis van Peeter Camerman en zag dat hij boven zijn ogen geheel blauw was. Hij is dan naar huis gegaan.

Jacobus Bijs, inwoner van Essene en geboortig van Asse, een kossaard van 35 jaar, was  op 22 augustus 1734 in de hoplochting van Merten Schellinckx rechtover het hopveld van Peeter Camerman.  Vandaar hoorde hij dat Peeter Camermans in zijn hoplochting werd geslagen. Een persoon hoorde hij roepen slaet hem doodt en daarna hij heeft genoech, houdt op. Hij is nog in het huis van Camermans geweest toen de chirurgijn meester Peeter Franciscus Le Touche de wonden verzorgde.

Peeter Camerman,  gekwetst te bed liggend, omtrent de 34 à 35 jaar, verklaarde  dat op 22 augustus Carel Van Belle omtrent 9 a 10 u. ’s avonds hem kwam zeggen dat er enige personen bezig waren zijn hopstaken te breken. Hij is naar zijn hopveld gegaan waar hij  Laureijs De Wever, Jaspar Van Der Slaghmolen en Jacobus Van Belle tegenkwam. Hij vroeg aan Laureijs De Wever waarom hij zjn hopstaken brack. De Wever ontkende en zo ontstond er ruzie en stootte hij Laureijs De Wever in de straat omver. Daarop vielen Jaspar Van Der Slaghmolen en Jacobus Van Belle hem met hun stokken aan. Ze sloegen zo hard dat hij op de grond viel en nog een van de drie hoorde roepen slaet hem doodt. Hij was  zo gekwetst  dat zij hem  naar huis moesten helpen.

In 1716 diende chirurgijn Peeter Franciscus Le Touche bij de schepenbank een klacht in tegen Peeter Camermans omdat hij, twee jaar na de feiten, nog 16 g moest betalen voor de verzorging van zijn wonden. Peeter werd driemaal gedagvaard, maar reageerde niet. De schepenen veroordeelden hem op 29 januari tot betaling van de 16 g en de proceskosten, in het totaal 29 g ½ st.

Meer informatie ontbreekt.

Daniël Camerman, zoon van Michael en Clara Hamerycks, gedoopt op zaterdag 21 december 1715 in Essene.

Jacobus Van Belle, gedoopt omstreeks 1708 in Sint-Katharina-Lombeek en overleden op maandag 23 oktober 1780, ongeveer 72 jaar oud. Hij trouwde, ongeveer 30 jaar oud, op maandag 6 oktober 1738 in Asse met Anna De Nil, 26 jaar oud. Zij is gedoopt op donderdag 18 februari 1712 in Asse en overleed op vrijdag 11 november 1768 in Asse, 56 jaar oud.

1739. Ruzie over een grensscheiding[28].

Nadat Jan Van de Velde de haag tussen zijn erf en dat van zijn buur, Martinus Van Vaerenbergh, had gerooid, trok Martinus een gebouw op dat pal op de scheiding stond. Dat althans naar de mening van Martinus. Zoals toen nog gebruikelijk was, stonden de gebouwen van de buren niet aan elkaar, maar was er een kleine tussenruimte die als goot functioneerde. Martinus had een afhellend dak langs de kant van Jan en zijn eigendom ging volgens de costume tot waar de regen op de grond viel. Jan dacht daar anders over en beschuldigde Martinus ervan dat hij een muur van het gebouw op zijn grond had gezet. Hij diende ook een klacht in bij de schepenbank. Om aan de ruzie een einde te maken, vroeg Martinus de schepenen om de zaak te komen onderzoeken. Die vonden op 3 juni 1739 tussen de gebouwen van beiden aan de bakoven van Martinus een grenssteen. Van het midden van de steen trokken de schepenen een rechte lijn en zo bleek dat de nieuwbouw van Martinus volledig op zijn grond stond. Op 26 mei 1739 verzocht Martinus de schepenen om de klacht van Jan als ongefundeerd te behandelen en hem te veroordelen tot betaling van de proceskosten.

Jan reageerde direct en vroeg Peeter De Boitselier, zoon van Michiel en Catharina Vermoesen, oud 77 jaar, en Carel Van Belle, zoon van Peeter en Josina De Pape, 41 jaar, om bij notaris E. Crick een verklaring af te leggen. Zij getuigden dat ze 1735 Jan hielpen met het rooien van de oude haag en het aanplanten van een nieuwe.  Martinus ging akkoord met de plaats van de nieuwe haag. Van de kant van Martinus hebben ze nog een berm gemaakt.

Jan Van de Velde diende op 9 september 1739 een verweer in bij de schepenbank.  In 1735 rooide hij de oude haag en groef een gracht om een nieuwe haag te planten. In het midden van de gracht spande hij een draad en op die plaats zou de nieuwe haag komen. Dan riep hij Martinus en vroeg hem of hij akkoord ging met de plaats van de haag. Die bekeek de situatie, verplaatste de draad wat en zei dat hij akkoord was. Jan plantte zijn haag drie voeten van de scheiding met Martinus. Die haag staat er nog. Aan zijn kant legde Martinus een berm aan tot tegen de haag en dus 3 voeten op grond van Jan. Tijdens het bezoek van de schepenen beloofde Martinus om aan zijn nieuwbouw een goot te hangen opdat de afloop van het dak niet op grond van Jan zou vallen. Die nieuwbouw springt 4 voeten vooruit ten opzicht van Martinus’ andere gebouwen en komt tot 2 voeten van het midden van de haag. Het gebouw staat volgens Jan 1 voet op zijn grond. Hij vraagt de schepenen Martinus te verplichten de muur af te breken.

Op 13 oktober weerlegde Jan een repliek van Martinus die echter in het dossier ontbreekt. De grenssteen aan de bakoven van Martinus grenst niet aan zijn eigendom, wel aan die van Carel Rogiers. Die steen kan dus niet dienen om de grens tussen hen te bepalen. Trouwens er was aan de andere kant geen tweede grenssteen te vinden. Tussen het huis van Martinus en zijn huis staan al sinds mensenheugenis vlierstruiken. Die staan in het verlengde van de haag en zijn ook zijn eigendom.

1740. Inbraak in de kerk[29].

Op 27 februari 1740 liet pastoor J. Wauters de drossaard weten dat er in zijn kerk was ingebroken. Hij noteerde wat er was gestolen:

– 4 altaardweilen.

– een zilveren remonstans.

– 4 zilveren heilige vaten.

– 4 alben.

– 4 amicten (vierkanten linnen doek die de priester (vroeger) dragen over hals en schouder onder de albe)

– 7 overrocken.

– 1 of 2 cingels (cingulum, witte gordel om de albe)

– de braak ( een soort sierketting bestaande uit zilveren plaatjes, gedragen door de koning van de schuttersgilde)

1741. Peter Van de Putte verdronken in de Bellebeek[30].

Peter Van de Putte, geboren in 1686, nam in 1716 de Bellemolen van zijn vader Jasper over. Dat was een belangrijke periode in zijn leven. Hij was het jaar daarvoor met Maria Pepersack getrouwd en hij begon in 1717 een memorieboek met de eerste kwijting van zijn pacht van de molen van het verlopen jaar aan J. Van den Meersche, de ontvanger van de abdij. Voor de molen en het bijhorend land, samen 12 bunder (15 ha) betaalde hij, volgens het memorieboek, 611 gulden: Ontfanghen by my onderschreven van pieter van de putte de somme van hondert guldens op Reck van synen pacht van de molens tot belle ende synen landt pacht verschenen te kersmisse seventhien hondert sesthiene. Actum 26 Juny 1717 (get.) J. van de meersche. De memorieboeken van Peter werden door zijn nakomelingen voortgezet. Het eerste memorieboek meet 20 op 16 cm en telt 71 beschreven bladzijden. Het bevat de kwitanties van hoofdzakelijk pachtbetalingen. Het tweede boek is het interessantste. Het meet 15 op 9,5 cm en telt 33 beschreven bladzijden. Peter, Philip, Jan Baptist en Eugeen Gustaaf noteerden daarin ter memorie belangrijke gebeurtenissen uit hun leven: hun huwelijk, de geboorte van hun kinderen, overlijdens, maar ook aan- en verkopen, leningen en zo meer. Nauwgezet noteerde Peter de betalingen van zijn pacht aan de abdij, maar ook zaken die betrekking hadden op zijn bedrijf. Zoals de levering van 206 steen lyschooi aan Judocus Van Conttryen voor een bedrag van 156 gulden 13 stuivers op 3 december 1737. Bijzonder interessant zijn de aantekeningen over zijn gezin. Peter en Maria hadden 12 kinderen in Essene gedoopt:

1- Adriana, gedoopt op donderdag 8 april 1717. Bij de doop van Adriana waren de volgende getuigen aanwezig: Philippe Pepersack (ovl. ±1755) en Adriana De Schoenmaecker (1650-1728). Adriana is overleden in 1718 in Essene, 1 jaar oud.

2- Catharina, gedoopt op 12 april 1718, peter Guilelmus Heremans, meter Catharina Van den Borre, overleden te Essene in 1728.

3- Adriana, gedoopt op 22 september 1719, peter Jacobus Pepersack, meter Adriana De Schoenmaecker, overleden te Essene in 1730.

4- Elisabeth Philippina, gedoopt op 27 mei 1722, peter Philippus Pepersack, meter Elisabeth Meulenbeeck, huwelijk met Judocus Asscherix. Hij is gedoopt omstreeks 1712 in Denderleeuw en is overleden op vrijdag 24 december 1790 in Denderleeuw, ongeveer 78 jaar oud.

5- Philippus, gedoopt op 21 januari 1724, peter Philippus Pepersack, meter Josina Van den Beurre. Hij werdbegraven op de Kalvarieberg aan de kerk van Essene. Philippus trouwde, 46 jaar oud, op dinsdag 20 februari 1770 in Welle met Barbara Eeman, 29 jaar oud. Zij is een dochter van Judocus en Joanna Roelants. Barbara is gedoopt in 1741 in Welle en overleed op woensdag 22 oktober 1806 in Essene, 65 jaar oud.

6- Petrus, gedoopt op 21 januari 1724, peter Petrus Pepersack, meter Francisca Van den Broeck, overleden te Essene in 1751.

7- Arnoldus, gedoopt op 15 februari 1726, peter Arnoldus Van de Putte, meter Anna Pepersack. Trad in bij de dominicanen te Vilvoorde als fr. Benedictus. Zijn broer Philip noteerde in het memorieboek: Dit dient voor memorie als dat mijn broeder pater Benedictus Van de Putte is overleden den elfsten junij 1760 in den houderdom van vier en dertigh jaeren bij de Eerwerdighe paters predikheeren tot vilvoorden

8- Joannes, gedoopt op donderdag 28 augustus 1727. Bij de doop van Joannes waren de volgende getuigen aanwezig: Catharina Van Wayenbergh en Jacobus Pepersack (geb. 1693).

9- Barbara, gedoopt op donderdag 8 december 1729. Bij de doop van Barbara waren de volgende getuigen aanwezig: Barbara Paridaens en Philippe Van Neckel. Barbara is overleden in 1801 in Essene, 72 jaar oud. Zij trouwde, 24 jaar oud, op dinsdag 19 februari 1754 in Essene met Jacobus De Bus, 23 jaar oud. Hij is gedoopt op woensdag 5 juli 1730 in Essene en is overleden op maandag 21 oktober 1754 in Essene, 24 jaar oud. Barbara hertrouwde, 25 jaar oud, op dinsdag 20 mei 1755 in Essene met Judocus Plas, 27 jaar oud.

Hij is een zoon van Joannes en Elisabeth Goosens. Hij is gedoopt op woensdag 19 november 1727 in Hekelgem. Judocus is overleden op dinsdag 5 september 1815 in Essene, 87 jaar oud.

10- Anna Maria. Zij is gedoopt op zaterdag 13 oktober 1731, peter Bartholomeus Van den Borre, meter Anna Catharina Van den Borre, overleden te Essene in 1742.

11- Joanna Maria Berlindis, gedoopt op zondag 18 januari 1733. Bij de doop van Joanna waren de volgende getuigen aanwezig: Joannes De Saeger en Joanna Maria Berlindis De Naeyer (ovl. 1775).Joanna trouwde met Guillelmus Bastaerts.

12- Catharina, gedoopt op maandag 20 december 1734, peter Martinus Linthout, meter Catharina Van de Borre. Catharina overleed op woensdag 25 december 1816 in Asse, 82 jaar oud. Ingetreden als kloosterlinge bij de Zwartzusters te Asse als novice in 1764, geloften als zuster Augustine op 29 januari 1766.

 Peter deed blijkbaar goede zaken als molenaar. Op 28 november 1724 kocht hij eene behuijsde hoffstede, groot 1 dagwand 63 roeden en gelegen te Essene. De hofstede was belast met een rente van 15 gulden aan de begijntjes ’t Kint . Peter overleed op 22 april 1741. Zijn zoon Philip noteerde in het memorieboek dat zijn vader is verongeluckt ende verdronken in de beke ontrent eenen boogscheut van syn huys. Hij was pas 55 jaar en werd voor het St.-Jansaltaar in de kerk van Essene begraven. Maria Pepersack overleed op 23 januari 1746 en werd naast haar man begraven. Na de verdrinkingsdood van Peter verzocht Joannes Emmanuel Loovens, de hoofddrossaard van het Land en Markiezaat van Asse, Carolus Van Innes, doctor, meester licentiaat in de medicijnen, en chirurgijn Van Everbroeck om het lichaam van Peter te onderzoeken. Arnoult Van Stichel, de vorster, en de schepenen van Asse, Anthoon De Voghel en Peter Wambacq waren ook aanwezig zijn bij de lijkschouwing. Op 23 april 1741 gingen ze naar Essene om: het voorschreven lichaem behoorelijck gevisiteert ende ons verclaert daervan niet anders te connen oordeelen als dat het lichaem door de abondantie van water was opgevoelt ende dat daerdoor de doodt gecauseert was sonder eenighe ander contusiën ( van contusion – kneuzingen) accident ofte voorval te connen ontdecken. Desen seghel dient tot acte van aenschouw gedaen over het doodts lichaem van Peeter Van de Putte, mulder van de Bellemolen binnen de prochie van Esschene lande van Assche.

1742. Ruzie om de erfenis van pastoor Joannes Wauters[31].

Na de dood van pastoor Joannes Wauters op 21 oktober 1741 ontstond er ruzie tussen zijn zus Theresia Wauters, begijn in het Groot Begijnhof te Mechelen, en Joanna Hoijlaerts, zijn halfzus en huishoudster, over de erfenis. Pastoor Wauters had zijn zus beloofd om haar jaarlijks  50 g te betalen zoals blijkt uit een akte verleden voor notaris A. Vermeulen van 9 juli 1732. Dat bedrag had ze nodig om in het begijnhof te kunnen intreden en er te verblijven. Als pand gaf hij een half bunder land, genoemd Het Hinderen Velt” gelegen te Assent, nu een deelgemeente van Bekkevoort,  een veld van 1 dagwand, ook gelegen te Assent, een broek, groot 1 dagwand, gelegen te Haacht in Het Cluijsenbroeck

In zijn testament bepaalde pastoor Joannes dat hij in het koor van de kerk wou begraven worden met een uitvaart naar zijn stand. Op zijn graf wou hij een zerk van 30 g met de vermelding van dag, maand en jaar van zijn overlijden. Na zijn overlijden moesten 200 gelezen missen gecelebreerd worden. De eerste 100 missen om te voldoen aan zijn verplichtingen en de andere 100 tot lafenis van zijn ziel. Aan de huisarmen van Essene legateerde hij 25 g die op de dag van zijn uitvaart aan de armen worden gegeven opdat zij voor zijn ziel zouden bidden. Op de dag van zijn overlijden moet er jaarlijks en voor eeuwig in de kerk van Essene voor zijn zielenheil een gezongen jaargetijde met profundis en miserere gecelebreerd worden. Daar voor zal de pastoor 20 st krijgen, de koster 10 st en het surplus is voor de kerk. Het geld daarvoor komt van 1 d 18 r land gelegen te Essene op De Moortel, palend aan de straat, de raadsheer Coloma, de pastorie van Lennik en Guillam Van Varenbergh, belast met een grondcijns aan Affligem en met een rente van 4 g van een onkwijtbare rente van 100 g aan de kerk van Essene. Pastoor Wauters kocht het land van de erfgenamen van wijlen de heer Jacobus Cornelis, in zijn leven pastoor van Sint-Stevens-Woluwe.

Al zijn patrimoniale goederen zijn onder Elisabeth, Martinus, Marie en Theresia Wauters, zijn broer en zussen te verdelen. Het dagwand en achtthien roeden land mogen ze niet verkopen tenzij ze de waarde ervan aan de kerk geven. Al zijn resterende roerende goederen schenkt hij aan Joanna Hoijlaerts, zijn halfzus, om daarmee zijn schulden te betalen en 150 g aan Martinus Wauters te restitueren. Joanna Hoijlaerts nomineerde hij als zijn enige en universele erfgename mobilair met vol recht van institutie.  Het testament werd opgesteld in de pastorie met als getuigen pater Placidus a Sancto Francisco, broeder van Onze Lieve Vrouw en Jan Van De Velde, koster van Essene. 

Op 1 februari 1742 ging notaris Martinus Van Itterbeke in opdracht van Theresia bij Joanna Hoijlaerts met de vraag of ze, als erfgename van de roerende goederen, bereid was de 450 g achterstal en de jaarlijkse 50 g te betalen. Daar Joanna afwezig was, keerde de notaris later terug en las hij de akte van 9 juli 1732 voor en vroeg haar of ze bereid was daaraan te voldoen. Joanna antwoordde: al dat ick schuldich ben sal ick betaelen, ick sal dat voorder insien. Dat antwoord interpreteerde de notaris als een weigering. Op 13 februari 1742 diende Theresia een klacht in bij de schepenbank tegen Joanna Hoijlaerts.

1746. Oorlog en armoe troef.

Met de dood van Lodewijk XIV op 1 september 1715 kwam er een einde aan de onophoudelijke oorlogen die hij in de Zuidelijke Nederlanden uitvocht. Gedurende enkele decennia heerste er vrede en geleidelijk verbeterden de levensomstandigheden van de mensen. Maar vanaf 1740 herbegon de miserie met de dood van Karel VI, de Oostenrijkse keizer. Behalve het oorlogsgeweld was er ook een textielcrisis waren er ook moeilijkheden in de landbouw zodat een kwart tot de helft van de Vlaamse bevolking zonder inkomen was en op bedelen was aangewezen[32]

Op 20 oktober 1740 besteeg zijn dochter Maria Theresia de Oostenrijkse troon en werd keizerin van het Habsburgse Oostenrijk. Een aantal Europese mogendheden accepteerden niet dat een vrouw de troon besteegen maakten zelf aanspraken op de troon. Een nieuwe oorlog was begonnen: Oostenrijkse Successieoorlog. Nadat Maria Theresia de troon besteeg, bezette Frankrijk de Zuidelijke Nederlanden, toen Oostenrijks gebied, en legde de bevolking zware oorlogslasten op. Geldnood dwong uiteindelijk de oorlogvoerenden landen tot de Vrede van Aken in 1748.

Voor wat er in die periode gebeurde, laten we ’t best een tijdgenoot aan het woord: Joos Robijns van Nievel (Meldert). In zijn “Waerachtige gheschiedenisse t’ sedert het jaer 1740=1741=1742=1743 en 1744”[33] beschrijft hij de opeenvolgende gebeurtenissen.

“In het jaer 1740 heeft het begost te vrisen op drijkoningenavont ende het heeft gevrosen tot in de Mey sonder ophouden soo dater verschijde menschen hunne terve ende kooren hebben omgereden, want meestendeels alles vervrosen was, oock mede de klavers, soo datter een groot ghebreck onder de koyen ende peirden was, ende het koren golt 38 stuyvers het vat, de terve 6 à 7 en veirtigh stuyvers het vat, den boeckwey 30 stuyvers, den geirst 19 à 20 stuyvers het vat, de blauwe erweten 42 stuyvers het vat, soo dat het een miserabel jaer is gheweest, van kaoude en heeft maer twee graden verschil gheweest nu oft in het jaer negen.

In het jaer 1741 is het beginnen te beteren, dan kocht men de terve voor 30 stuyvers het vat, het coren drij à 24 st. het vat ende soo alles naer raete.

In het jaer 1743 kocht men de terve voor 19 à 20 stuyvers, het coren 13 à 14 stuyvers, ende dan is het leger  de tweede ryse ghetrocken naer den reyn , tegen de fransche, maer hebben daer van beyde seyden weynigh uytgherecht ende het jaer 1744 heeft het leger ghelegen op den Molencauter recht over de poort van d’ Abdye van Affligem, te weten het volck van de koninginne van Hongaryen, de hollanders, de engelsche ende hannoversche te samen sterck negentigh duysent mannen en hebben daer geelegen 13 dagen in bloyen van het coren, ende de hollanders hebben op den 2e Sinxendagh op Nievel gheplundert ses huysen omdieswille dat eenen van hun volck, in de Clerage by naer was doodt gheslagen wiens huysen sijn gheweest Pauwels Gregoir, Jan Gekeer, Alexander Van der Schuren, Jan De Ridder, Joos Arys ende Jan Willems borgemeester ende sijn voorts ghetrocken naer den kant van Audenaerde ende soo voorts tot op den franschen boom, alwaer sij alles verwoest hebben huysen ende kastelen ende sijn daer totaliter met de oost door ghegaen, soo dat sommige peirden tot aen de knien in de terve stonden, de aren een weinigh afghesneeden, ende met de reste stroeyden sij hun peirden, ende sijn dan in 8ber hier voor bij naer garnisoen ghetrocken sonder malcanderen te attakeren ende als dan en sijn de granen niet opgeslagen, ende als dan isser eene sterffte ghekomen van daer het leger is opgebroken, onder de koyen, dat het in alle steden verboden is, geene runders ofte kalvers te slachten omdat de menschen jonge beesten zouden ophouden, soo dat het hier tot Nievel eenen grooten toeloop is tot den H. Rochus, die ons noch toe van die sterffte heeft bewaert.

Ende in het selve jaer 1744, isser in den uijtcomen hier ghesien 6 à 7 weken lanck, eene sterre met eenen langen steirt ’t savondts opcommende in den westen ende ’t smorgens in den oosten verteirende.

In den jaere 1745 syn de ghealieerden vergeirt op den uytkomen van Brussel ende syn van daer te velde ghetrocken ende hebben den 11e meye, aen de fransche slagh ghelevert den welcken ons ghealieerden hebben verlooren met groot verlies van volck ende canon, ende de franschen hadden Doornick belegert om welcken slagh, sij gheen volck van het belegh en hebben ghenomen, want de franschen en waren maer 20 duysent mannen sterck, ende ons volck wel 100 duysent, welcke slagh is gheschiet bij St.-Antoon ter syden Doornick op de slinke syde.

Den 13 Julie is er eene bataille gheschiet tot Melle, tusschen Aelst ende Gent, alwaer onse ghealieerde de selve hebben verloren, ende als dan sijn de fransche ghecomen in Aelst, ende in d’ Abe van Affligem heerster gedurende 6 à 7 weken 28 hondert ghelegen de welcke wij hebben moeten onderhouden van alles, ende de groote armé is ghetrocken voor Dendermonde, het welck gau is overgehgaen ende syn dan gaen camperen langs de Schelde alwaer sij hebben ghelegen ontrent de dry weken, ende sijn alsdan weder ghekeert naer Aelst over den Dender alwaer sy hebben ghelegen tot de 14e 8ber ende syn alsdan ghetrocken naer un garnisoen, ende op St. Rochusdagh is alhier over den Driessche ghepasseert den Coninck van vranckeryck met sijne sone den dolphyn met gheheel sijne swiet naer d’ Abdye, ende sijn alhier wederghekeert naer Aelst, ende in het begin van 8ber is weder die sieckte begost onder de beesten in Meldert beginnende in de Clerage …

In den 1746 syn de Fransche voor Brussel ghecommen in het arste van den winter ende hebben Brussel gheblockeert ende hebben de selve stadt op drij à 4 weken met capitulatie verovert ende het garnisoen krysghevangen ghemaeckt ende syn dan weder ghekeert te weten de Fransche nzer garnisoen ende eenige duysent syn ghetrocken naer Antwerpen ende hebben de selve stadt oock verovert ende op den uytcommen als al het volck afquam hebben sy voorts alle steden van Brabant verovert, besonders Maastricht ende nu en dan hebben sy in den somer malcanderen een soo weinigh ghecarremitiseert tot de maent  7ber ende in 8ber hebben sy aen de Mase eenen bloedigen slagh gheslaghen de welcke de Fransche hebben ghewonnen, ende dan heeft men van onse ghealieerden niet meer horen seggen, ende als dan syn de Fransche ghecommen naer hun garnisoen ende wij syn in Meldert beleydt gheweest met ontrent 40 mannen, ende hier soo gheel het lant van Assche, ende de sieckte onder koyenbeesten heeft in het lant van Assche meer toeghenomen als het jaer 1745 ende is  noch durende in Meldert desen 15 9ber, maer, den H. Rochus heeft ons hier op Nievel tot noch toe bewaert.

Godt sij ghelooft.

In 1745 werd Essene belast met een constributie aen de croone van Vranckrijck in specie van hoij ende haver. Essene kon de geëiste hoeveelheid niet leveren en moest, op pene van militaire executie, 1 404 g 1 st betalen op 24 september 1745. Dat bedrag werd voorgeschoten door 4 inwoners van Essene. Er bleef nog een hoeveelheid hooi te leveren en in afwachting van de levering werden Peeter Wambacq, zoon van Peeter en Jan Meert, zoon van François, inwoner van Asse gevangen genomen op 1 maart 1746. Ze werden met een wagen naar Asse gevoerd en vandaar met een escorte naar Brussel getransporteerd en ondergebracht in de herberg Het Keijsers Hoff in de Bisschopstraat. Op 4 maart kwamen ze vrij door een akkoord van het bestuur van het Land van Asse met de Franse overheid. Het Land van Asse moest 3 420 g betalen waarvan 380 g 10 st door Essene en dat binnen de 5 dagen. Omdat men op zo’n korte tijd die 2 bedragen, in het totaal 1 784 g 11 st, niet kon ophalen, besloten de bedesetters en voorname inwoners van Essene op 5 maart om een lening van 1 600 g aan te gaan. Dat gebeurde ten huize van Jacobus De Bus met Jan Van De Putte, G. Van Santen, Jan Van Den Mijnsbrugghe, M. Linthout, Adriaen Van Varenbergh, J. Meert zoon van Jacobus, P. S. Muijlders, Jan Smet zoon van Jacobus, Jan Verbeiren zoon van Joos, Gillis De Meij, J. V. A. B., Michiel De Meije, Petrus Van Den Wijngaerde, Edius De Vos, Jan Van Den Bosch, Egidius Steppe, Petrus De Man, Guilliam Van Den Bossche, Carolus Steppe zoon van Jan, Michaelis De Batselier, Judocus Kestens, Nicolaus Lelije, Egidius De Mersman, Egidius Verbeiren, Jan Van Vaerenberghe, Jan Van Den Neucken, Hendricus Stijlemans, Marie Wamback, P. Van De Putte, Peeter De Weese in naam van zijn moeder, Alexander Van Den Biesen, in naam van zijn, Carel Taelemans, Franciscus Van Den Bossche, Gillis Van Den Hardt, Lucas Stevens, Anthoon Van Couwenbergh in naam van zijn moeder, Judocus De Smedt, Henderick De Pauw, Jan Wauters, Henderick De Rouwe in van zijn vader, Jan Verbeken, Pauwel De Meersman, Anthoon Du Bois, Carel Steppe, Adriaen De Houwer, Judocus Van Den Velde, Guilliam De Meij, Jan De Ridder, Hendrick Van Varenbergh, Jan De Ridder zoon van Jan, Jan De Bout, Franciscus Pauwels, Hendrick Camermans, P. Van Der Slachmolen, P. De Voghel, Henderick De Wedewijn, Ludovicus Rogiers, Josephus Van Der Borght, Peeter Van Cauwenberghe, Jacobus De Bus 1746, J. Meert, Judocus Verbeeren, Jan Wambacq, Stefaus De Bus, Peeter Camermans,  Peeter Wambacq zoon van Peeter. Ondertekend door Carel Rogiers 1746.

1746. Schepenen beboet[34].

De hoofdofficieren van de 8 kwartieren van Brussel dienden op 6 augustus een klacht in tegen de schepenen Martinus Linthout, Peeter Wambacq en Guillam Van Santen. Zij zouden het bevel van de Raad van Brabant om wagens te leveren ten dienst van de keizerin genegeerd hebben. Zij verzochten de schepenbank om hen een boete van 10 pattacons[35] op te leggen. De gedaagden reageerden op 6 september. Zij vonden de aanklacht te vaag en vroegen verduidelijking want hun wagens waren van 22 tot 31 augustus in dienst voor transport van brood naar het leger. Advocaat De Maré, die optrad namens de hoofdorossaard, verwiep hun vraag en wees erop dat Linthout, Wambacq en Van Santen als voornaamste pachters van Essene gemakkelijk twee wagens konden leveren op 22 augustus voor het vervoer van meel naar Leuven. Zij zorgden slechts voor één wagen wat een dubbele kost voor de commissarissen betekende. Hij bleef bij de eis van een boete van 10 pattacons. In de loop van september en oktober liet hij de drie pachters driemaal voor de schenbank dagen, maar ze negeerden de dagvaarding. Op 17 februari 1747 eiste hij dat de schepenen een vonnis zouden vellen, maar zij zonden het dossier naar de Raad van Brabant voor advies.

1754. Peeter Wambacq brak een brug af[36].

In deze zaak trad advocaat De Maré nogmaals op voor de hoofddrossaard. Op 19 maart 1754 beschuldigde hij Peeter Wambacq[37], zoon van Aert, ervan dat hij een brug op de hoek van zijn hofstede op Den Boonhof had afgebroken. Die brug werd door meerdere Essenaren gebruikt. De Maré vroeg de schepenen om Peeter te verplichten de brug te herstellen in de vroegere staat en hem een boete op te leggen. Advocaat Van Itterbeke, die Peeter verdedigde, ontkende de feiten en vroeg dat Peeter de gelegenheid zou krijgen om bij de schepenen zijn uitleg te doen. Op 26 juni 1754 kon Peeter voor de schepenen verschijnen. De uitspraak volgde op 8 juni. Peeter en Judocus De Smeth moesten samen de brug aan Peeters hofstede herstellen.

1756. Lening niet terugbetaald[38].

Op 23 november 1730 leenden Franciscus Verbeken en Elisabeth Van den Steen 100 g van zijn zus Elisabeth Verbeken. Zij beloofden het bedrag binnen het jaar terug te geven en gaven als pand hun hofstede met huis te Asbeek. Franciscus overleed op13 februari 1731 en dat is waarschijnlijk de reden waarom de lening niet werd afbetaald. Zijn vrouw Elisabeth stierf op 1 april 1748. Hun kinderen Gillis, Franciscus, Maria, Anna en Andreas kwamen overeen dat Maria en haar man Hendrick Floru de hoeve te Asbeek konden overnemen als ze de andere erfgenamen elk 130 g gaven boven de last van renten en de cijns. Na de dood van Elisabeth Verbeken in 1756 stelden haar erfgenamen vast dat de lening nog niet was vereffend en dat er een achterstallige rente van twee jaar was. Zij eisten de onmiddellijke betaling. Hendrick ging ervan uit dat zijn schoonbroers en schoonzus het vijfde part van de schuld zou betalen, maar die weigerden zodat Hendrick en Maria zich uiteindelijk tot de schepenen om de betaling af te dwingen.

Parenteel van JOANNES VERBEKEN (VERBEECKEN)

I. JOANNES VERBEKEN (VERBEECKEN), gedoopt omstreeks 1616, † 1648, hij huwde te ASSE op 9 februari 1638 met MARGARETHA ACKERMAN, gedoopt te ASSE op 28 december 1616, † aldaar vóór 1676.

Uit dit huwelijk:

1. JOANNA VERBEKEN (VERBEECKEN), gedoopt te ASSE op 1 november 1637, zij huwde te ASSE op 9 augustus 1665 met HENRICUS MOYESOON.

2. ANDREAS, volgt II.

3. ADRIANA VERBEKEN (VERBEECKEN), gedoopt te ASSE op 5 juli 1643.

4. BARBARA VERBEKEN (VERBEECKEN), gedoopt te ASSE op 6 augustus 1645.

5. JOANNES VERBEKEN (VERBEECKEN), gedoopt te ASSE op 27 mei 1648, † aldaar op 11 april 1692, hij huwde een 1ste maal te ASSE op 3 juli 1672 met CATHARINA HUYSSEGOEM, gedoopt omstreeks 1642, † te ASSE op 19 september 1677; hij huwde een 2de maal te ASSE op 9 januari 1678 met PETRONELLA VAN BELLE, gedoopt omstreeks 1654, † te ASSE op 14 januari 1690.

II. ANDREAS VERBEKEN (VERBEECK), gedoopt te ASSE op 23 januari 1640, † aldaar op 1 december 1691, hij huwde te ASSE op 7 november 1662 met CATHARINA DE REEDER, gedoopt te ASSE op 11 november 1643, † aldaar op 21 september 1724, dochter van FRANCISCUS DE RIDDER en MARGARETA SMIT.

Uit dit huwelijk:

1. FRANCISCUS, volgt IIIa.

2. FRANCISCUS, volgt IIIb.

3. MARIA VERBEKEN (VERBEECK), gedoopt te ASSE op 19 oktober 1665, † aldaar op 16 februari 1708, zij huwde te ASSE op 20 mei 1687 met JUDOCUS DE NIL, gedoopt omstreeks 1660, † te ASSE op 4 november 1729.

4. CATHARINA VERBEKEN (VERBEECK), gedoopt te ASSE op 20 september 1668.

5. EGIDIUS VERBEKEN (VERBEECK), gedoopt te ASSE op 12 mei 1670, † aldaar op 15 februari 1672.

6. ELISABETH VERBEKEN (VERBEECK), gedoopt te ASSE op 12 februari 1673, † aldaar op 31 mei 1756.

7. JUDOCA VERBEKEN (VERBEECK), gedoopt te ASSE op 17 maart 1676, † aldaar op 18 augustus 1677.

8. ANNA MARIA VERBEKEN (VERBEECK), gedoopt te ASSE op 24 juni 1679.

9. JOANNA VERBEKEN (VERBEECK), gedoopt te ASSE op 6 oktober 1682, † aldaar op 18 juli 1742.

10. THOMAS VERBEKEN (VERBEECK), gedoopt te ASSE op 21 maart 1685, † aldaar op 29 april 1753, hij huwde een 1ste maal te ASSE op 30 oktober 1718 met ANNA DE SMEDT, gedoopt omstreeks 1693, † te ASSE op 21 november 1733; hij huwde een 2de maal te ASSE op 2 juni 1734 met PETRONELLA LAUENS, gedoopt omstreeks 1700, † te ASSE op 17 maart 1739; hij huwde een 3de maal te ASSE op 9 oktober 1746 met MARIA VERHERSTRAETEN, † te ASSE op 2 november 1776.

IIIa. FRANCISCUS VERBEKEN (VAN DER BEECKEN), gedoopt te ASSE op 10 januari 1663, † aldaar op 15 februari 1731, hij huwde te ASSE op 6 mei 1690 met ELISABETH VAN DER STEEN, gedoopt te ASSE op 10 augustus 1664.

Uit dit huwelijk:

1. EGIDIUS VERBEKEN (VAN DER BEECKEN), gedoopt te ASSE op 12 december 1691.

2. FRANCISCUS, volgt IV.

3. BARBARA VERBEKEN (VAN DER BEECKEN), gedoopt te ASSE omstreeks 1698, † aldaar op 16 januari 1700.

4. MARIA VERBEKEN (VAN DER BEECKEN), gedoopt te ASSE op 24 april 1701, zij huwde te ASSE in 1731 met HENRICUS FLORU, † te ASSE op 27 februari 1759.

5. ANNA VERBEKEN (VAN DER BEECKEN), gedoopt te ASSE op 20 januari 1704, † aldaar op 27 oktober 1770.

6. ANDREAS VERBEKEN (VAN DER BEECKEN), gedoopt te ASSE op 1 juli 1706, † aldaar op 9 augustus 1748, hij huwde te ASSE op 9 juni 1741 met ANNA MARIA DE SMEDT.

IV. FRANCISCUS VERBEKEN (VERBEECKEN), gedoopt te ASSE op 18 maart 1695, † aldaar op 2 januari 1767, hij huwde een 1ste maal te ASSE op 6 juni 1723 met PETRONELLA VAN SCHUERBEECK, † te ASSE op 12 april 1745; hij huwde een 2de maal te ASSE op 24 november 1745 met CLARA DE VISCH.

V. JUDOCUS VERBEKEN, gedoopt te ASSE op 2 mei 1759, hij huwde te ASSE op 1 augustus 1784 met ANNA MARIA SEUTIN, gedoopt te GAASBEEK op 14 september 1755, † te ASSE op 15 juni 1818.

IIIb. FRANCISCUS VERBEKEN, gedoopt te ASSE op 10 januari 1663, † aldaar op 15 februari 1731, hij huwde te ASSE op 6 mei 1690 met ELISABETH VAN DEN STEEN, gedoopt te ASSE omstreeks1664, † aldaar op 1 april 1748.

Uit dit huwelijk:

1. EGIDIUS VERBEKEN, gedoopt te ASSE op 12 december 1691.

2. FRANCISCUS VERBEKEN, gedoopt te ASSE op 18 maart 1695.

3. MARIA VERBEKEN, gedoopt te ASSE op 24 april 1701, † aldaar op 28 mei 1761, zij huwde te ASSE op 6 mei 1731 met HENRICUS FLORU(E), † te ASSE op 27 februari 1759.

4. ANNA VERBEKEN, gedoopt te ASSE op 20 januari 1704, zij huwde met PETRUS DE SMEDT.

5. ANDREAS VERBEKEN, gedoopt te ASSE op 1 juli 1706.

1761. Elisabeth wil begijn worden[39].

Om toegelaten te worden in het Groot Begijnhof te Brussel moesten de kandidaat-begijnen over een zeker inkomen beschikken. Daar Elisabeth Van Wayenbergh dat verlangen koesterde, liet haar moeder Maria Wambacq, weduwe van Peeter Van Wayenbegh door advocaat Henrico Segers een assurantiebrief opstellen waardoor haar dochter jaarlijks 70 g zou ontvangen zolang ze in het begijnhof bleef. Dat bedrag werd bezet op volgende onroerende goederen:

1. 2 d land palend aan de straat, N… de Fabrica(?), en Michel Cornelis.

2. 1 d 50 r op het Trommelveld, palend aan juffrouw Wambacq, Peeter Van Wayenbergh en raadsheer Coloma.

3. 1 d land op het Trommelveld, palend aan de erfgenamen Gillis De Witte, de erfgenamen Marie De Paepe of jonker Jan Bezar, de erfgenamen Peeter Cornelis en Balthazar De Bus.

4. 2 d 8 r land op het Trommelveld, palend aan sieur Steenlant, de heer Coloma en de weduwe Peeter Wambacq.

De percelen kwamen voort uit de nalatenschap van Franciscus Wambacq en Joanna Van Vaerenbergh, haar ouders. De schepenbank van Asse stond garant voor de betaling.

1762. Een hoeve voor pastoor Petrus De Swert.

Op 3 juni 1762 kocht pastoor De Swert van Dominicus De Bie de hoeve Den Conckel en een deel van Het Vijverheussel, groot 1 b. en palend aan de straat, aan Balten (Bathazar) De Bus en Adriaen De Houwer. Het goed was onbelast en was een erfenis van Maria De Bie, begijn in het Groot Begijnhof te Brussel, zus van Dominicus. De opebare verkoop had plaats te Asse in de herberg Den Engel van Adriaen Fieremans. voor de 10324 g. De pastoor zou jaarlijks een erfelijke rente van 52 g betalen tot het hele bedrag was afgekort. Als pand gaf De Swert de gekochte hoeve. Na zijn overlijden op 14 december 1771 betaalden zijn erfgenamen op 1 mei 1772 het resterend bedrag van 13540 g 2 st.

14 december 1771 is overleden de eerwaarde heer Petrus De Swert, pastoor van onze parochie voorzien van de laatste sacramenten en begraven op het kerkhof op de (plaats) calvarieberg.

Zie ook “De erfenis van pastoor De Swert”, in H K Belledaal, Herontdekt.

1765. Peeter Van Nieuwenborgh heeft een nijnriese tonghe[40].

Op 22 juli 1765 ging schoenmaker Gillis Steppe naar de herberg van brouwer B. Meert waar ondere andere ook Peeter Van Nieuwenborgh was. Die wandelde even naar buiten om te watriseren en toen hij weer in de keuken was, beet hij Gillis toe: gij dief, gij thiendendief, vind ick u hier? Een geschrokken Gillis antwoordde: waerom seght gij dat, sijt gij sat, ick en ben niet sat. Waarop Peeter dan zei: omdat gij eenen dief sijdt, jae eenen thiendendief en hij voegde er nog andere beledigingen aan toe. Dergelijke beledigingen kon Gillis niet aanvaarden vermits hij een ambachtsman is die door alleen door een goede naam zijn kost kan verdienen. Met zijn beschuldigingen bracht Van Nieuwenborgh hem schade toe en daarom diende hij een klacht in bij de schepenen. Hou wou dat Peeter zijn woorden terug nam en erkende dat hij een eerlijk man was. Bij weigering vroeg hij de schepenen hem een boete op te leggen van 100 pond ten voordele van de kerk van Essene.

Op 26 augustus riepen de schepenen Jan Baptista Meert, een pachter en brouwer van 37 à 38 jaar, Peeter Camermans, 45 jaar die bij Hendrick Fieremans te Asse-ter-Heide woonde op om te getuigen. Zij bevestigden wat Gillis in zijn klacht had meegedeeld.

1772.Strijd om Den Schockaert[41].

Op 14 juli 1772 spande Jacobus (of Judocus?) Van Heijmbeke, inwoner van tot Sint-Katharina- Lombeek, een proces in bij de schepenbank tegen Matthijs Baes en Catharina De Pauw, zijn schoonouders. Hij eiste dat zij de behuisde hofstede Den Schockaert zouden ontruimen. Hij erfde de hoeve na de dood van zijn ouders Jan Van Heijmbeke en Catharina Vijvermans. Die hadden de hoeve gekocht op 28 april 1749 van Guillam Van Santen en Elisabeth De Smeth. Op 1 april 1750 hadden zij 3 d 72 r land van Anna Francoise Van der Straeten, genoemd Het Vijverheussel,  palend aan de straat, aan Joseph Van Der Borght en Jan Van Den Broeck, Pauwel De Meerschman en sieur Dominicus De Bie en Jan Wambacq geruild met 2 d land gelegen op ’t Hooreken genoemd Den Schockaert. Het eussel was belast met een grondcijns aan Affligem en een rente van 250 g aan Marie Catharina Verspecht,  begijn te Aalst. Het land op ’t Hooreken paalde aan Anthoon De Cort, het koutergat van het veld, Hendrick De Rauw en Jan De Mesmaecker en Josina Stevens. Het was belast met een grondcijns aan Affligem, met een kleine grondcijns aan de kerk of huisarmen van Essene, met twee viertelen rogge aan ’t Godshuis van Asse

Na de dood van Catharina Vijverman hertrouwde Jan Van Heijmbeke met Catharina De Rauw[42], weduwe van Guillam Verbeiren. Op 12 februari 1765 lieten ze door een notaris hun mondelinge overeenkomst die ze voor hun huwelijk hadden aangegaan in een akte vastleggen. Het betrof Judocus Van Heijmbeke, de zoon uit het eerste huwelijk van Jan. Als Jan als eerste zou overlijden dan verplichtte Catharina zich ertoe om Judocus naar school te laten gaan om te leren lezen en schrijven, hem te voorzien van eten  en drank en al wat hij nodig heeft in ziekte en gezondheid tot de leeftijd van 24 jaar. Judocus zelf is verplicht haar behulpzaam te zijn en respect te betonen zoals een kind aan zijn moeder verplicht is. Als Judocus trouwde, een andere levensweg koos of de leeftijd van 28 jaar bereikte dan had hij recht op de helft van het alaam van het timmermansambacht. Catharina De Rauw behield  het vruchtgebruik van de hofstede tot Judocus 24 werd, maar was wel verplicht de hoeve te onderhouden en de cijns en de renten te betalen.

Op 14 juli 1762 liet Guillaum Van den Bossche, de rentmeester van de kerk en de huisarmen van Essene weten dat de cijns van twee viertelen koren uitgaande van de hofstede van Jan Van Heijmbeke na 1761 niet meer werd vereffend. De overste van het gasthuis van Asse verklaarde dat dezelfde cijns uitgaande van de hofstede van Jan Van Heijmbeke na 1763 niet meer werd betaald.

Op heden den XII° februari seventhien hondert vijffentsestich comparerende voor mij ondergeschreven als openbaer notaris geadmitteerd bij den Souverijnen Raede van Brabant binnen de Vrijheijt van Assche residerende ende in de presentie van de getuijgen ondergenoemt Jan Van Heijmbeke ende Catharina De Rauw gehuijsschen ende innegestenen der prochie van Esschene, den selven Jan Van Heijmbeke te voorens weduwenaer was van wijlen Catharina Vijvermans ende de selve Catharina De Rauw weduwe was van Guillam Verbeiren, welcke comparanten (voor  

1779. Vechtpartij op Doment[43].

Het is al sedert lang geweten: de molens van het gerecht malen langzaam. Een eerder lichte vechtpartij in een herberg op Doment kreeg pas 5 jaar later haar beslag.

De feiten.

Op maandag 29 augustus 1774 keerde Domentenaar Jacobus De Cleck ’s avonds terug van de kermis in Essene. Voor hij naar huis ging, stapte nog eens de herberg van zijn broer Hendrick op Doment binnen. In de herberg op Den Grooten Domentschen Driesch ging het er vrolijk aan toe. De herbergier had gezorgd voor eenen speleman zodat daar in een kamer lustigh wiert gedanst, soo van getrouwde als ongetrouwde van beijde sexen als oock aldaer op de gemelde camer wiert gedroncken wijn ende bier. Doment was tot laat in de 19de eeuw een geïsoleerd gehucht. Het lag en ligt nog op de gemeenten Essene, Hekelgem en Meldert. De afstand tot de parochiekerken van Essene en Hekelgem was bijzonder groot zodat de meeste bewoners zich meer verbonden voelden met de parochie van Meldert, maar daarbuiten regelden ze hun zaken onder elkaar en hadden ze hun eigen kermis. Zo kwam het ook dat in de herberg van Henricus De Clerck zowel mensen van Essene, Hekelgem als Meldert aanwezig waren. Jacobus zag er een kennis van hem, namelijk Jan Baptist Bruyninckx in het gezelschap van Peeter Goeman, pachter en bedesetter van Meldert. Al snel ontstond er ruzie tussen hen. Jacobus verweet Jan Baptist dat hij eenen deugeniet ende eenen hondsfot was. Jacobus greep Jan Baptist vast en begon hem te slaan zonder dat Jan Baptist zich verweerde. Herbergier Hendrick mengde zich in het gevecht en zij vielen op de grond. Op een bepaald moment greep Jacobus een bierglas en sloeg ermee op het hoofd van zijn tegenstander. Uit een grote wonde vloeide veel bloed en enige tijd later ontstond er daarover in heel de herberg opschudding. Men zei dat Jacobus De Clerck zijn tegenstander met een glas op zijn voorhoofd had geslagen. Gillis Verbeiren, domesticq ten huizevan Henricus De Clerck waar hij ook inwoonde, bracht hij bier en wijn naar de kamer van de dansers toen hij de vechtpartij zag. Hij vreesde dat Jacobus en zijn broer Jan Baptist zouden doodslaan. Omdat hij vreesde dat Jacobus en zijn broer Jan Baptist zouden doodslaan, trachtte hij de vechtenden te scheiden met de hulp van zijn vriend Peeter De Leeuw. Hij kon Jan Baptist naar de keuken brengen, waste er zijn wonde uit met jenever en verbond ze met cladtpapier. Nadien dienden Gillis Verbeiren en zijn moeder Joanna Maria Christiaens een klacht in bij de drossaard van het Land van Asse.  

Het onderzoek.

Drossaard Gheude onderzocht de feiten in 1774 en 1775. Op 23 mei 1775 deelde hij aan de schepenen de resultaten mee van zijn onderzoek (in zijn verslag duidt hij zichzelf aan als aanlegger en Jacobus De Clerck als gedaagde). J. Vonck uit Baardegem trad op als zijn advocaat:

1- Jan Baptist Bruijninckx diende een klacht in tegen Jacobus De Clerck omdat hij op 29  augustus 1774 ten huize van Hendrick De Clercq, herbergier op Doment, door hem werd geslagen nadat tussen hen een geschil was ontstaan.

2- De aanlegger heeft aan Bruijninckx gevraagd of hij het tot een proces wou laten komen en of hij de kosten daarvan wel kon betalen.

3- Gedaagde Jacobus beweerde dat Jan Baptist aan de drossaard een som geld heeft gegeven, wat niet waar is.

4- Het bewijs daarvan dat Jacobus toonde en dat was ondertekend door Jan Baptist, is vals.

5- Dat de aanlegger op zaterdag voor beloken Pasen op bezoek is geweest bij de getuigen die in deze zaak werden gedagvaard, is niet correct.

6- Hij is wel bij Gillis Verbeiren geweest in het gezelschap van officier Mannaert.

7- Hij heeft de getuigen gevraagd zich aan hun woord te houden.

8- Enkele getuigen wilden weten wat hij daarmee bedoelde en hij heeft hen geantwoord:  gij hebt gij gesien dat Jacobus De Clercq J. B. Bruijninckx heeft geslaegen.

9- Op zijn vraag of zij gezien hadden dat Jacobus de genaamde Bruijninckx op 29 augustus 1774 ten huize van Hendrick De Clercq had geslagen, zegden ze, op enkele getuigen zoals  Jan Baptist Bruijninckx na, neen.

10- En op de vraag of zij hebben gezien dat het Jan Baptist Bruijninckx was die met het bierglas had geslagen, konden ze niet antwoorden.

11- De aanlegger heeft wel ten huize van Gillis Van Den Houte, herbergier, bier gedronken met Peeter De Leeuw, maar dat was nog voor hij De Leeuw als getuige in de zaak betrokken was.

12- Die verzekerde de drossaard dat hij niet gezien heeft dat Judocus Bruijninckx heeft geslagen. Zelfs na aandringen bleef Peeter beweren dat hij niets had gezien.

13- De aanlegger heeft wel bij Francis Van Herom in Hekelgem met Peeter en Benedictus Van Nieuwenborg enige potten Lovens bier gedronken. Dat was nog voor hij hen als getuige heeft opgeroepen.

14- Ook van hen wou hij weten wat ze die avond hadden gezien, maar ze gaven hem geen informatie.

Een valse getuigenis.

Toen duidelijk werd dat er een rechtszaak zou volgen, kreeg Gillis op 8 april 1776 het bezoek van zijn herbergier Hendrick De Clerk die vergezeld was van zijn broer Jacobus, Andries Van den Brande die men Casteur noemde en van Cornelis Van den Houte, een pachter die op de Domentse Dries woonde. Ze praatten zolang op hem in dat hij aanvaardde te verklaren dat hij de pintslagh aan Bruijninckx had toegediend. Door dronckenschap en met de belofte van hem drie gulden te geven en de consumpties te betalen, gaf hij zijn woord. In november 1775 ging hij met Andries Van den Brande naar Asse bij Philippus Arents, brood maecker, en daar noteerde diens zoon als notaris de verklaring van Gillis. In de paastijd van 1776 kreeg Gillis daerover remors van consciëntie. Hij biechtte de hele zaak op aan zijn biechtvader en die wou hem geen absolutie van zijn zonden geven tot hij de drossaard op de hoogte had gebracht van de valse verklaring. Met zijn voogd en schepen J.B. De Nil zocht hij advocaat J.B. De Maré op. Die raadde hem aan Jacobus De Clerck te vragen de valse verklaringen te laten annuleren en aan Gillis de drie gulden terug te geven. Jacobus weigerde echter hem te ontvangen waardoor voor Gillis alleen nog den wech van rechten overbleef om zijn geweten te sussen.

Den ondergeschreven vorster des Landts van Assche relateert ten versoecke van den heer Joannes Dominicus Gheude drossaert van den selven lande met behoorelijk relaes op segel gedaegt te hebben van op den 16de juli 1777 den procureur Arents als dienende Jacobus De Clerck tegens op heden ten negen uren voor noen ten huijse van den heere schepenen rechtsgeleerde Gambier binnen de stad Brussel om aldaer te comen sien doen de responderinge bij partije versocht, dienende dese voor contre relaes, actum 18de juli 1777. ? Van Stichel, 1777.

 Om tot een oplossing van het geschil te komen, vroegen de schepenen een advies aan de Raad van Brabant. Dat advies kwam toe op 9 april 1777 en hield in dat Jacobus De Clerck 25 pattacons moest betalen. De schepenen J.B. De Nil, P. Van den Bossche en J. Van Lierde velden dat vonnis op 22 april 1777

Een nieuwe getuigen.

Jacobus De Clerck ontdekte een nieuwe getuige en ging tegen het vonnis in beroep bij de Raad van Brabant. Op 25 september 1778 legde Jacobus Claijmans, fuselier in het regiment van generaal graaf de Clairfay in de compagnie van kapitein De Ribauxcour, 22 of 23 jaar, de volgende verklaring af. Hij was op maandag 29 augustus in de herberg van Hendrick De Clercq (nu met cq geschreven). Toen hij met een pot bier in de keuken stond, hoorde en zag hij dat er in de kamer een geschil was gerezen tussen Jacobus De Clercq en Jan Baptist Bruijninckx. Hij kende beide mannen en zag dat  Jacobus Jan Baptist vastgreep en hem op de grond wierp. Bruijninckx riep: hond wil ick u nu slaegen, waerop De Clercq antwoordde: doet dat gij wilt. Bruijninckx liet dan De Clercq los. Die stond recht en dan zag hij dat de pint die De Clercq tevoren onder zijn arm hield in stukken op de grond lag. De twee kemphanen bleven nog wat twisten. Jan Baptist verweet Jacobus dat hij kleren droeg die nog niet betaald waren. Meerdere aanwezigen kantten zich dan tegen Bruijninckx. Hendrick De Clercq en Jan Baptist De Witte begonnen hem zelfs te slaan en de soldaat wilde uit de kamer weg want hij vreesde dat er nog meer zou gevochten worden. Hij nam Jacobus De Clercq bij zijn jas en zei hem: alhong Peeter compt met mij, laet dat passeren. Daarop verliet De Clercq de kamer langs de koeienstal en de fuselier keerde terug naar de keuken. Enige tijd later kwam Jacobus De Clercq ook in de keuken, ging op tafel zitten en samen dronken ze nog een pint. Jacobus zei tot zijn broer Hendrick: broeder laet den man gaen. Dan kwam een gekwetste Bruijninckx de keuken binnen en Peeter De Leeuw vroeg hem: broer wie heeft u dat gegeven? waarop Bruijninckx antwoordde: ick en weet het niet, en voegde eraan toe: ben ick gebeten, ick sal mij gebeten houden.

Het vonnis.

De advocaten van de Raad van Brabant gaven op 3 december 1778 hun advies aan de schepenen van Asse. Op 19 januari 1779 spraken J. B. De Nil, P. Van Den Bossche en J. Van Lierde het vonnis uit. Jacobus De Clercq werd veroordeeld tot een boete van 6 g en tot het betalen van ¾ van de proceskosten en ¼ van de kosten van het beroep.

Jan Baptist Bruijninckx trouwde te Meldert op 20 november 1764 met Joanna Maria Vermoesen. Ze kregen 6 kinderen:

1 Carolina, gedoopt op 12 augustus 1765.

2 Jan Franciscus, gedoopt op 9 februaei 1767.

3 Maria Francisca, gedoopt op 20 november 1769.

5 Jan Baptist, gedoopt op 28 november 1778.

6 Paulus, gedoopt op 26 augustus 1779.

De familie Jan Verbeiren-Joanna Maria Christiaens woonde op de Kleindries te Meldert. Ze waren te Essene getrouwd op 23 juli 1740 en hadden 7 kinderen:

1 Petrus, gedoopt op 1 april 1748.

2 Gerardus, gedoopt op 2 april 1750.

3 Joanna, gedoopt op 1 november 1752.

4 Egidius, gedoopt op 25 augustus 1754.

5 Jan Baptist, gedoopt op 30 april 1757.

6 Wilhelmus, gedoopt op 11 januari 1760.

7 Martinus, gedoopt op 22 oktober 1762.

1784. De Staten rekenden teveel aan[44].

In 1784 kwamen de regeerders van Essene tot de constatatie dat de Staten van Brabant hen teveel publieke lasten aanrekenden. Bij de aanleg van de steenweg van Brussel naar Aalst had Essene 1 b 2 d 63 ½ r land afgestaan, maar de Staten rekenden voor de 20ste penning nog altijd 1 b 2 d 36 r aan. De regeerders gaven in 1784 aan landmeter Guillelmus De Deken de opdracht om de betreffende percelen nog eens op te meten. Zij stuurden een brief met een caerte figurative naar de Staten en vroegen de terugbetaling van de teveel geïnde imposten en wezen er in hun schrijven op dat sedert de incorporatie van die percelen die geen vruchten meer opbrachten, wel onterechte voordelen voor de Staten. Op 16 november kwam het antwoord van de Staten. Zij betaalden 160 g 17 st 6 penningen voor de gedurende 39 jaar onterecht geïnde belastingen. De regeerders van Essene, Peter Van Brempt, Michiel Wambacq, Joannes Van der Mijnsbrugghe en Peeter Josephus Rollier, duidden op 16 december 1784 Joannes Dominicus Gheude aan als hun afgevaardigde om de som in ontvangst te nemen.

1786. Geschil met de meierij[45].

De bestturders van Essene vonden in 1786 dat de meierij van Asse hen 16 g 1 st teveel aanrekende. De meierij antwoordde dat het verschil te wijten was aan de bijdrage van de pastoor die slechts 22 g 1 st betaalde. Hij had een inkomen van 347 g 12 st 1 o en betaalde voor de 20ste penning 47 g 12 st 1o. De goederen van de pastorie waren vrij van belastingen, maar de pastoor pachtte 2 b van de heer Van Meerbeek en moest daarvoor 2 g 7 st betalen. Voorts 9 g 10 st voor de ¾ van de 20ste penning waarvan niemand is vrijgesteld, 1 g 1 st 3 o voor 2 b behorend tot de pastorie en 9 st voor de pastorie. De pastoor was vrijgesteld van de bijdrage voor de patrouilles, de tienden, de impostboeck en de oncostboeck.

1787. De regeerders van Essene tegen collecteur  Judo Verbeiren[46].

Op 31juli 1787 richtten Michiel Wambacq, J. Van Der Mijnsbrugge, H. Bastaerts, Henrick De Clerck, regeerders van Essene en J. D. Gheude drossaard, een schrijven aan de griffier van het Land van Asse. Zij vroegen de terugbetaling van teveel betaalde lasten aan de Staten van Brabant.

1. Ontvangen door de rentmeester van de Staten op 30 december 1784 in voldoening van de 20ste penningen voor de geïncorporeerde grond in de nieuwe steenweg van de Staten gedurende 29 jaar:  221 – 7 – 2.

2. Door de Staten ontvangen op de 21 april 1786 voor de logementen in 1785 voor de recruteurs van sijne majesteijts regimenten: 15 – 8 – 2.

3 Door de rentmeester ontvangen op 7 september 1786 voor de levering van wagens en paarden op 5 en 6 januari 1786 door ordonnantie van de hoofdmeier van 4 januari 1786 voor  transport van bagage van Brussel naar Aalst van de dragonders van het regiment d’Arbergh:  90 – 0 – 0.

Totaal: 326 – 16 – 0, een bedrag dat de griffier van het Land van Asse aan Essene moest betalen. Er was echter een probleem met collecteur Judo Verbeiren. Die was failliet en had van de rekening van de collecteboeken van 1779 en 1778, een bedrag van 524 g 3 st 3 o slechts 171 g 9 st 2 o betaald zodat zijn schuld nog 352 g 14 st 1 o bedroeg. De bedesetters van Asse hadden voortdurend aan die van Essene gevraagd om hun schuld in te lossen, wat Judo Verbeiren niet kon en ze beslisten dan om het bedrag zelf voor te schieten. Op 29 augustus 1787 ondertekenden J. D. J. Gheude griffier en J. D. Gheude drossaard, J. B. De Nil, G. Van Humbeeck, Judocus Wellemans, Hendrick Vermeiren, Jan Taelemans, G. Verdoodt, J. Cosse, J. F. Cortvrindt het ontvangstbewijs. Diezelfde dag gaven Anna Marie Ledegen, weduwe van de collecteur Judocus Verbeiren en zijn erfgename, samen met Jan Carbonel, haar tegenwoordige man, het verschuldigde bedrag aan de regeerders en de bedesetters van Asse. Daar Essene dat geld niet direct nodig had, verzochten de collecteurs de griffier om de som in bewaring te houden of ze door de gemeente Asse te laten gebruiken

1787. Cornelis De Witte betaalde het bier niet[47].

Op 28 augustus 1787 werd Cornelis De Witte veroordeeld door de schepenen Joannes Baptist De Nil en Petrus Judocus Van Roij tot betaling van 197 g 4 st. Cornelis had het bier dat pachter en brouwer Henricus Bastaerts hem had geleverd niet betaald. Henricus riep de hulp in van de schepenen en Cornelis werd op 12 juni, 3 juli en 10 juli voor de schepenbank gedaagd, maar daagde niet op met het gevolg dat hij zowel zijn schuld als de proceskosten moest betalen.

Henricus Bastaerts trouwde op 31 augustus 1773 met Maria Joanna De Voghel. Volgens een akte van notaris Van Itterbeke van 15 september 1773 rustte er een eeuwigdurende rente op het pachthof met de steenen huyse, schuere, stallingen, brouwerije en stokerije en edificiën daerop staende, geleghen onder de gemeente van Esschene aen de kercke. Die hoeve  en brouwerij waren in de 17de eeuw in handen van Geert De Witte die ze in 1623 verkocht aan Steven Meert, schepen van Asse. In de 18de eeuw kwam ze in het bezit van de familie Bastaert. Zie: R. Mertens,Geschiedenis van Essene, 134.

1794. Guilliam Verbeiren gecalengiert[48].

Op 19 november 1793 diende drossaard Joannes Dominicus Gheude een klacht in tegen Guillam Verbeiren, zoon van Judocus, omdat zijn paard op zondag 27 oktober ’s morgens tussen drie en vier uur op het klaverenveld vanJacobus De Ridder op Het Horeken stond te grazen. De officier Peeter Camermans, vergezeld van enkele getuigen, kon het paard naar de herberg van François Amerijckx leiden en het met een koord aan de keukenvenster vastbinden. Guilliam Verbeiren vond het daar, sneed de koord door en gaf zijn paard twee of drie stokslagen. Het verschrikte dier sprong weg en liep naar zijn stal aan het huis van Guilliam te Asbeek. Daar kwam ook de officier toe en vroeg aan Guilliam of dat zijn paard was. Guilliam bevestigde dat wat hem een amende opleverde daer alsoo dusdaenige feijtelijckheden niet en mogen worden getollereert ende andere ten exemple behooren te worden gestraft. De drossaard vroeg de schepenen om Guilliam te beboeten voor zijn gedrag, de schade aan het klaverenveld te vergoeden en de kosten van het proces te dragen.

De reactie van Guilliam kwam er op 14 januari 1794. Hij vindt de aanklacht totaal overtrokken, niet de moeite waard om ervan te spreken. Bovendien is het ongeloofwaardig dat de officier op een nacht in de maand oktober zijn zwart paard in de klaveren van Jacobus De Ridder kon zien staan. Hij ontkent dat zijn paard in de klaverenweide heeft gestaan. De klacht is dus ongefundeerd. Het hele voorjaar en de zomer van 1794 sleepte het proces zich voort omdat Guilliam bleef ontkennnen en telkens nieuwe uitvluchten verzon. Tweemaal diende zijn advocaat een verzoek in bij de schepenen  voor een verlenging van het proces. Op 2 september 1794 eiste de drossaard uiteindelijk de veroordeling van Guilliam De Ridder.


[1] R.A. Leuven, schepenbank van Asse, nr.6684.

[2] R.A. Leuven, schepenbank van Asse, nr. 3665.

[3] R.A. Leuven, schepenbank van Asse, nr. 3120 en 178.

[4] R.A. Leuven, schepenbank van Asse, nrs. 178 en 179.

[5] R.A. Leuven, schepenbank van Asse, nr. 3732.

[6] R.A. Leuven, schepenbank van Asse, nr. 6682.

[7] R.A. Leuven, schepenbank van Asse, nr. 6688.

[8] Andreas De Voghel, zoon van Jacobus en Anna Steenmetsers werd gedoopt omstreeks 1637 en is overleden op woensdag 29 december 1728 in Asse, 91 jaar oud. Hij trouwde, 33 jaar oud, op zondag 3 augustus 1670 in Brussel in de Sint-Niklaaskerk met Maria Adriana Van Der Eecken, 30 jaar oud. Andreas hertrouwde, 42 jaar oud, op zaterdag 2 december 1679 in Moorsel met Maria Vander Meersche, ongeveer 30 jaar oud. Zij is gedoopt omstreeks 1649 en is overleden op dinsdag 28 april 1739 in Asse, ongeveer 90 jaar oud. Andreas was schepen te Asse en pachtte van de abdij Affligem in Asse-Ter-Heide De Keyserinne.

[9] R.A. Leuven, schepenbank van Asse, nr. 178.

[10] R.A. Leuven, schepenbank van Asse, nr. 179.

[11] R.A. Leuven, schepenbank van Asse, toegang 94, nr. 3801.

[12] R.A. Leuven, schepenbank van Asse, nr. 7399.

[13] R.A. Leuven, schepenbank van Asse, nr. 308.

[14] Gerardus Verbeeren is gedoopt omstreeks 1685 en is overleden op zondag 24 februari 1760 in Essene, ongeveer 75 jaar oud. Hij trouwde, ongeveer 24 jaar oud, op dinsdag 21 mei 1709 in Essene met Maria Rogiers. Zij is overleden op zaterdag 14 oktober 1713 in Essene. Gerardus hertrouwde, ongeveer 28 jaar oud, op zondag 12 november 1713 in Essene met Elisabeth Van Den Biesen, ongeveer 28 jaar oud. Zij is gedoopt omstreeks 1685 en is overleden op woensdag 1 april 1722 in Essene, ongeveer 37 jaar oud. Gerardus trouwde voor de derde maal, ongeveer 48 jaar oud, op maandag 21 december 1733 in Essene met Petronella Camermans. Zij is overleden op woensdag 24 april 1748 in Essene.

[15] R.A. Leuven, schepenbank van Asse, nr. 3952.

[16] R. A. Leuven, schepenbank van Asse, nr. 179.

[17] R. A. Leuven, schepenbank van Asse nr. 321.

[18] Stephanus De Bus, zoon van Balthasar en Joanna Van Cauwenbergh, gedoopt op zaterdag 17 februari 1703 in Essene. Hij is overleden op dinsdag 9 maart 1784 in Essene, 81 jaar oud. Stephanus trouwde, 34 jaar oud, op woensdag 14 augustus 1737 in Essene met Cecilia Rogiers, 24 jaar oud. Zij is gedoopt op vrijdag 23 december 1712 in Essene en is overleden op zaterdag 12 juli 1783 in Essene, 70 jaar oud.

[19] R. A. Leuven, schepenbank van Asse nr. 321.

[20] R. A. Leuven, schepenbank van Asse nr. 642.

[21] Petrus Wambacq, zoon van Arnoldus en Joanna De Smet, werd gedoopt op maandag 26 oktober 1693 in Hekelgem. En overleed op donderdag 26 oktober 1775 in Essene, 82 jaar oud. Hij trouwde, 29 jaar oud, op zondag 9 mei 1723 in Essene met Catharina Willems. Zij overleed op donderdag 10 maart 1768 in Essene

[22] R. A. Leuven, schepenbank van Asse nr. 328.

[23] R. A. Leuven, schepenbank van Asse nr. 653.

[24] Gertrudis De Ridder, dochter van Joannes en Maria Stevens, gedoopt op woensdag 6 januari 1734 in Essene en overleden op woensdag 28 mei 1738 in Essene, 4 jaar oud.

[25] Joannes De Ridder, gedoopt op zaterdag 18 april 1693 in Essene, overleden op dinsdag 10 februari 1761 in Essene, 67 jaar oud. Hij trouwde, 26 jaar oud, op donderdag 27 april 1719 in Essene met Maria Stevens, 24 jaar oud. Zij is gedoopt op donderdag 21 april 1695 in Essene en is overleden op zondag 24 februari 1771 in Essene, 75 jaar oud.

[26] Joannes Van Nieuwenborgh, gedoopt omstreeks 1691 en overleden op zaterdag 31 januari 1739 in Essene, ongeveer 48 jaar oud. Hij trouwde, ongeveer 19 jaar oud, op zondag 5 januari 1710 in Meldert met Catharina Van Neervelt, ongeveer 22 jaar oud. Zij is gedoopt omstreeks 1688 en is overleden op vrijdag 11 mei 1759 in Essene, ongeveer 71 jaar oud.

[27] François Van De Putte, zoon van Joannes en Elisabeth Robijns. Hij is gedoopt op maandag 5 februari 1657 in Essene en is overleden op dinsdag 3 november 1739 in Essene 82 jaar oud. Hij  huwde met Joanna Van Den Broeck. Zij is gedoopt in 1673 in Hekelgem en is overleden op vrijdag 10 maart 1741 in Essene, 68 jaar oud. Kinderen van François en Joanna te Essene gedoopt:

1 Elisabeth, gedoopt op maandag 5 maart 1703, trouwde met Peeter Bruininckx

2 Catharina, gedoopt op woensdag 3 september 1704, is overleden op maandag 15 februari 1779 in Teralfene, 74 jaar oud. Zij trouwde met Judocus Van Neyghen. Hij is gedoopt op woensdag 27 augustus 1704 in Teralfene en is overleden op woensdag 3 oktober 1781 in Essene, 77 jaar oud.

3 Arnold,  is gedoopt op zondag 14 november 1706 en is overleden op zondag 12 september 1723 in Essene, 16 jaar oud.

4 Jacoba, gedoopt op vrijdag 20 april 1708 en is overleden op maandag 23 december 1782 in O.-L.-V.-Lombeek, 74 jaar oud. Jacoba trouwde, 34 jaar oud, op zaterdag 19 januari 1743 in Essene met Simon Geerts. Simon is overleden op zaterdag 30 januari 1751 in O.-L.-V.- Lombeek.

5 Joannes Baptist, is gedoopt op zondag 9 augustus 1711 in Essene. Hij is overleden op woensdag 22 augustus 1764 in Essene, 53 jaar oud.

6 François,. gedoopt op maandag 26 april 1717 in Essene en is overleden op dinsdag 4 januari 1774 in Essene, 56 jaar oud. Hij trouwde, 31 jaar oud, op dinsdag 5 november 1748 in Essene met Barbara Verbeiren, 25 jaar oud. Zij is gedoopt op zondag 7 februari 1723 in Essene en is overleden op woensdag 15 april 1801 in Essene, 78 jaar oud. Een tweeling op dezelfde dag geboren als Franciscus.

7 Guillelmus, gedoopt op maandag 26 april 1717 in Essene en is overleden op zaterdag 23 april 1785 in Teralfene, 67 jaar oud.

[28] R. A. Leuven, schepenbank van Asse nr. 4218.

[29] R. A. Leuven, schepenbank van Asse nr. 341.

[30] R. A. Leuven, schepenbank van Asse, nr.342.

[31] R.A. Leuven, schepenbank van Asse, nr. 4252.

[32] BRT- Open School. Geschiedenis van de kleine man, 1979, 97.

[33] H. ROSELETH, Eigen Schoon en De Brabander, 1931, 231.

[34] R.A. Leuven, schepenbank van Asse, nr. 677.

[35] De patagon (pattacon), is een munt die in de Lage Landen in 1612 werd geïntroduceerd onder het bewind van de aartshertogen Albrecht en Isabella (1598-1621). Naast een nieuwe reeks goudmunten, gebaseerd op de soeverein, verscheen ook een reeks zilvermunten. Deze reeks zilveren munten kreeg al spoedig de benaming “patagon” waarbij 1 patagon een waarde had van 48 stuivers.

[36] R.A. Leuven, schepenbank van Asse, nr. 4300.

[37] Petrus Wambacq, zoon van Arnoldus en Joanna De Smet, gedoopt op maandag 26 oktober 1693 in Hekelgem, overleed op donderdag 26 oktober 1775 in Essene, 82 jaar oud. Hij trouwde, 29 jaar oud, op zondag 9 mei 1723 in Essene met Catharina Willems, overleden op donderdag 10 maart 1768 in Essene.

[38] R.A. Leuven, schepenbank van Asse, nr. 4310.

[39] R.A. Leuven, schepenbank van Asse, nr. 4720.

[40] R. A. Leuven, schepenbank van Asse, nr. 4344.

[41] R. A. Leuven, schepenbank van Asse nr. 4363

[42] Catharina De Rauwe, gedoopt op vrijdag 25 september 1733 in Essene en overleden op woensdag 8 juni 1808 in Essene, 74 jaar oud. Zij trouwde, 26 jaar oud, op zaterdag 26 juli 1760 in Essene met Guillelmus Verbeiren, overleden op zondag 11 november 1764 in Essene.

[43] R.A. Leuven, schepenbank van Affligem, nr. 703.

[44] R. A. Leuven, schepenbank van Asse, nr. 6693.

[45] R.A. Leuven, schepenbank van Asse, nr.6692.

[46]

[47] R.A. Leuven, schepenbank van Asse, nr. 178.

[48] R.A. Leuven, schepenbank van Asse, nr. 721.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s