Meldert: de telling van 1621 .

Meldert: de telling van 1621[i].

In opdracht van de Staten van Brabant en van hunne heerheden” Albrecht en Isabella, werden in de gemeente alle huizen met het aantal haarden, ovens, asten ende andersints zoals ploegen geregistreerd. Was het de bedoeling om na te gaan of de bevolking nog bijkomende lasten kon dragen, dat is niet duidelijk. In elk geval geeft de telling een goed beeld van de sociale toestand in Meldert aan het begin van de 17de eeuw. Geen schouw in huis, maar een rookgat wijst op armoede, twee of drie schouwen daarentegen zijn tekenen van een zekere welstand. Hetzelfde geldt voor het bezit van een ploeg. Zonder ploeg moest de boer zijn akkers zelf omspitten, met een ploeg kon men grotere oppervlakten bewerken. Deze telling kwam er net voor het einde van het Twaalfjarig Bestand.

Het Twaalfjarig Bestand.

In 1566 trok de Beeldenstorm een spoor van vernieling door de Nederlanden. De strijd tussen katholieken en protestanten evolueerde naar een oorlog tussen Spanje en de Noordelijke Nederlanden. De strijd verliep met wisselende kansen en aan het begin van de 17de eeuw waren beide partijen oorlogsmoe en de bevolking was uitgeput. Verwoeste steden, verwilderde velden, vluchtelingen … De Nederlanden boden een armmoedige aanblik. De wapenstilstand, gesloten in 1609, liet de bevolking toe om aan de wederopbouw te werken.

Sinds 1598 regeerden Albrecht en Isabella over de Zuidelijke Nederlanden en hun beleid droeg bij tot een heropleving van het economisch leven. In 1621 echter stierf Albrecht en Isabella bleef kinderloos achter. De Spaanse koning Philips III nam het bestuur weer over en de oorlog herbegon en zou nog tot 1648 duren.

De telling.

De telling werd uitgevoerd door meier Arnouldt Adriani en Steven Van Mulders, schepen van het Land van Asse,en de griffier Van der Heijden op 7 januari 1621. Meldert telde toen104 huizen met zo’n 533 bewoners. In 2 huizen stond er geen schouw, er was alleen een rookgat, 70 huizen hadden 1 schouw, 28 hadden er 2 en bij Franchois Lemmens, Aert Robijns, Jaspar Robijns en Peter Van den Wijngaert stonden er 3. Zes gezinnen leefden van de steun van de armendis. Bij zowat 2/3 van de huizen telde men ook een oven.

 Opvallend is het grote aantal asten, nl. 46, wat betekent dat bijna de helft van de boeren een hopveld had. Dat was zeker het gevolg van de goede kwaliteit van de hop en de toenemende faam van onze hopstreek. In de loop van de 15de eeuw had de hopteelt een snelle uitbreiding gekend in de regio Aalst-Asse. Het aantal hopplanten per veld nam constant toe. De Aalsterse hopmarkt, onder het beheer van de Koopmansnering van St.-Rochus, bewaakte de kwaliteit door de hop die op de markt werd aangeboden te keuren en te ijken met haar merk. Een eerste erkenning van haar verdiensten bereikte de nering toen in 1609 de maten voor het wegen van hop geüniformeerd werden met de afwijkende maten van Antwerpen en Brussel. Vervolgens kenden de aartshertogen Albrecht en Isabella de stad Aalst in 1613 het monopolie van de hophandel toe. Ze verboden dat nog langer hop, op het platteland van Aalst en Asse aangekocht,  buiten het Land van Aalst zou verkocht worden vooraleer ze door gezworen waardeerders op de Aalsterse markt gekeurd en goed bevonden werd. Dat hield de feitelijke erkenning in dat de hop uit het Aalsterse de beste van de Zuidelijke Nederlanden was[ii].

Met de telling van de ploegen, kreeg men een indicatie van de grootte van de boerderijen. 28 boeren hadden er 1, Franchois Breem had er 2 en Jaspar Robijns zelfs 3. Tweemaal drie boeren hadden samen een ploeg. De meeste boeren bewerkten de grond nog met een spade of deden een beroep op een paardenboer met zijn ploeg, waarschijnlijk in ruil voor hulp bij het oogsten.

Edmond SCHOON

Ben VERMOESEN


[i] R. A. Leuven, schepenbank van Asse, nr. 6876.

[ii] B. VERMOESEN, Affligem Hoppeland, p. 8.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s